Egzekucja i ściągnięcie długu przez wierzyciela z majątku wspólnego małżonków

Egzekucja i ściągnięcie długu przez wierzyciela z majątku wspólnego małżonków

W świetle art. 41 § 1 KRO jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków. Zgoda małżonka może być wyrażona zarówno przed dokonaniem czynności, jak i równocześnie z jej dokonaniem. Zawarte w tej normie sformułowanie „zaspokojenie” rozumieć należy jako możliwość skierowania do majątku wspólnego egzekucji, nie oznacza natomiast, że małżonek dłużnika staje się osobiście współodpowiedzialny za zaciągnięte przez tego dłużnika zobowiązanie. Określenie „może żądać zaspokojenia” oznacza, że dłużnik współmałżonka jest obowiązany jedynie znosić egzekucję z majątku wspólnego. Małżonek dłużnika niebędący dłużnikiem osobistym odpowiada z majątku wspólnego, na podstawie przepisów art. 41 KRO. Taki małżonek nie staje się dłużnikiem w znaczeniu prawa materialnego także z chwilą nadania przeciwko niemu klauzuli wykonalności na podstawie art. 787 KPC.

Staje się on z tą chwilą tzw. dłużnikiem egzekwowanym, w konsekwencji czego przysługuje mu obrona przy pomocy środków przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, w szczególności w postaci wniesienia powództwa opozycyjnego (art. 840 KPC) oraz o umorzenie egzekucji (art. 825 pkt 3 KPC) (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2010 r., IV CSK 141/10). Również w wyroku z dnia 24 czerwca 2005 r., V CK 799/04 i postanowieniu z dnia 27 września 2000 r., V CKN 1506/00 (M. Prawn. 2006/18/986) Sąd Najwyższy stwierdził, że możliwość zaspokojenia się wierzyciela z majątku wspólnego, w sytuacji gdy dłużnikiem jest tylko jeden małżonek, nie oznacza jednak, że drugi małżonek, który nie był stroną czynności prawnej dokonanej przez współmałżonka, staje się przez to współdłużnikiem. Małżonek ten odpowiada za cudzy dług, przy czym jego obowiązek sprowadza się do znoszenia egzekucji z majątku wspólnego.

Art. 41 KRO ma zastosowanie nie tylko w postępowaniu egzekucyjnym, ale może być także materialnoprawną podstawą odpowiedzialności dłużnika w postępowaniu procesowym. Istnieje zatem możliwość pozwania nie tylko małżonka będącego dłużnikiem, lecz także jego współmałżonka ponoszącego odpowiedzialność z majątku wspólnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 1998 r., I ACA 1024/97, Pr.Gosp. 1999/2/33, Apel.-W-wa 1998/4/40). Jednak brzmienie art. 41 § 1 KRO wskazuje, że dotyczy on etapu zaspokojenia czyli spełnienia bądź wyegzekwowania świadczenia, natomiast nie kreuje podstawy odpowiedzialności małżonka za dług cudzy.

Powszechnie przyjmuje się, że w obecnym stanie prawnym przepisy art. 41 regulują odpowiedzialność majątkiem wspólnym wyłącznie za zobowiązania jednego z małżonków o charakterze cywilnoprawnym, powstałe zarówno z czynności prawnych, jak i innych zdarzeń, jak np. z czynów niedozwolonych, bezpodstawnego wzbogacenia i in., niezależnie od tego, czy stosunek prawny, z którego powstało zobowiązanie, ma podstawę prawną w przepisach Kodeksu cywilnego, prawa rodzinnego lub prawa pracy albo w innych cywilnoprawnych przepisach szczególnych. Bez znaczenia jest przy tym, w jakim trybie zostało zasądzone świadczenie o charakterze cywilnoprawnym, w szczególności, czy w trybie postępowania cywilnego, czy w trybie postępowania karnego na skutek powództwa cywilnego pokrzywdzonego o naprawienie szkody wynikającej bezpośrednio z popełnienia przestępstwa.

Odmienne reguły odpowiedzialności obowiązują, gdy jeden z małżonków zaciągnął zobowiązanie bez fakultatywnej zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie nie wynika z czynności prawnej. Wierzyciel może żądać zaspokojenia tego rodzaju wierzytelności tylko z osobistego majątku dłużnika oraz wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych przez dłużnika z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9 KRO (praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy).

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji. Prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Egzekucja i ściągnięcie długu przez wierzyciela z majątku wspólnego małżonków
5 (100%) 102 votes

Dodaj komentarz