Podział majątku udziału i wkładu męża czy żony jako wspólnika w spółce cywilnej

Podział majątku udziału i wkładu męża czy żony jako wspólnika w spółce cywilnej

Z zasady reżimu ustawowej wspólności majątkowej, można wyprowadzić domniemanie faktyczne przynależności do majątku wspólnego przedmiotów majątkowych nabytych w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, zaś przynależność określonych przedmiotów do majątku osobistego obowiązany jest udowodnić zainteresowany tym małżonek. Nabycie określonej rzeczy z majątku osobistego małżonka musi wynikać wyraźnie nie tylko z oświadczenia małżonka, ale także – i to przede wszystkim – z całokształtu okoliczności istotnych prawnie z punktu widzenia przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Do postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania w przedmiocie działu spadku, a zatem, między innymi, również art. 684 k.p.c. To oznacza, że podobnie jak skład i wartość spadku, także skład i wartość majątku wspólnego byłych małżonków, ustala Sąd. Identycznie też, jak w wypadku działu spadku, chwilą właściwą dla określenia wartości wspólnego majątku byłych małżonków jest chwila dokonywania podziału tego majątku, tj. chwila zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 w zw. z art. 13 § 1 k.p.c.). W postępowaniu o podział majątku wspólnego Sąd rozstrzyga o składzie i wartości tego majątku, to jednak nie oznacza to, że Sąd ma obowiązek prowadzić z urzędu dochodzenia, czy i jaki istnieje jeszcze inny majątek wspólny (postanowienie SN z dnia 18 stycznia 1968 r., III CR 97/67, OSN 1968, nr 10, póz. 169), wyręczając strony w ciążących na nich obowiązkach procesowych wynikających z zasady kontradyktoryjności postępowania cywilnego, a zwłaszcza obowiązku dowodzenia określonego w art.6 k.c. oraz art. 232 k.p.c. Podkreślił, że obowiązek ustalenia składu i wartości przez sąd, nie wyłącza obowiązku podjęcia w tym zakresie przez stronę inicjatywy dowodowej w celu wykazania składników majątkowych wchodzących w skład majątku wspólnego (art. 6 k.c. w zw. z. art. 232 k.p.c.). To strony postępowania winny wskazać cały majątek podlegający podziałowi, tyle że Sąd nie jest związany stanowiskiem małżonków co do przynależności przedmiotów majątkowych do określonego rodzaju majątku (wspólnego lub osobistego) oraz stanu majątku wspólnego.

Z zasady reżimu ustawowej wspólności majątkowej, można wyprowadzić domniemanie faktyczne przynależności do majątku wspólnego przedmiotów majątkowych nabytych w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, zaś przynależność określonych przedmiotów do majątku osobistego obowiązany jest udowodnić zainteresowany tym małżonek. Nabycie określonej rzeczy z majątku osobistego małżonka musi wynikać wyraźnie nie tylko z oświadczenia małżonka, ale także – i to przede wszystkim – z całokształtu okoliczności istotnych prawnie z punktu widzenia przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Zgodnie z treścią art. 33 pkt 3 k.r.o., do majątku osobistego każdego z małżonków należą prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom, a do takich należą prawa małżonków wynikające z zawiązania spółki cywilnej przez obojga z nich (zgodnie z art.863 kc), gdyż należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Przepis art. 33 k.r.o. stanowi przepis szczególny względem art. 31 k.r.o. Zgodnie z treścią art. 33 k.r.o., w skład majątku osobistego wchodzą tylko wymienione w nim składniki. Jest to więc katalog zamknięty i wyczerpujący. Pozostałe przedmioty, niewymienione w art. 33 k.r.o., nie wchodzą do majątku osobistego, ale do majątku wspólnego i tak też należy zawsze rozstrzygać pojawiające się w tej mierze wątpliwości.

Prawa wspólnika spółki i inne prawa wynikające ze wspólności łącznej wchodzą  do majątku osobistego małżonka. Są to prawa podlegające wspólności łącznej innej, niż wspólność majątkowa małżeńska. W konsekwencji do majątku osobistego należą te wszystkie prawa małżonka, które przysługują mu jako spółki, gdy tylko jedno z małżonków jest wspólnikiem w takiej spółce, po drugie, do sytuacji, w której każde z małżonków jest wspólnikiem w innej spółce cywilnej. W tych sytuacjach prawa związane z udziałem w każdej ze wskazanych spółek należą do majątku osobistego każdego z małżonków, będących wspólnikiem w danej spółce. Jednym z ważnych celów tej regulacji jest zapewnienie małżonkowi – wspólnikowi pełnej swobody w wykonywaniu praw związanych z udziałem w spółce. Ważnym powodem jest także konieczność zapewnienia ochrony integralności spółki oraz praw innych wspólników. Wskazane prawa majątkowe należą do majątku osobistego małżonka, będącego wspólnikiem, niezależnie od tego, z jakiego majątku zostały nabyte. Prawa te nie mogą być włączone do majątku wspólnego .

Gdy w chwili ustania wspólności ustawowej małżeńskiej spółka cywilna nadal istnieje, nie sposób zatem przyjąć, aby składniki majątkowe przysługujące małżonkom w ramach tej spółki z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego stały się ich współwłasnością w częściach ułamkowych. Podkreślenia wymaga fakt, że podział majątku spółki cywilnej odbywa się według innych zasad aniżeli podział majątku wspólnego małżonków (art. 875 k.c.). Bezwzględnym warunkiem dokonania podziału majątku spółki cywilnej jest wcześniejsza spłata wierzycieli spółki.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że instrumentem prawnym pozwalającym chronić interesy małżonka nie będącego wspólnikiem, w przypadku przysporzeń z majątku wspólnego, które stały się majątkiem łącznym wspólników spółki cywilnej, jest stosowany analogicznie art. 45 § 1 KRO. Przedmiotem rozliczeń – których dokonuje się przy podziale majątku wspólnego (45 § 2 KRO) – jest wierzytelność z tytułu nakładu z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestnika obejmująca przysługujące mu prawa wspólnika spółki cywilnej uzyskane w zamian za wniesienie wkładów (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2004 r., III CZP 46/04 i z dnia 13 marca 2008 r., III CZP 9/08, OSNC 2009, nr 4, poz. 54 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2007 r., II CSK 321/06, z dnia 21 lutego 2008 r., III CZP 148/07, OSNC 2009, nr 2, poz. 23, z dnia 16 kwietnia 2008 r., V CSK 548/07, z dnia 17 czerwca 2010 r., III CSK 274/09, OSNC – ZD 2011, nr 1, poz. 9, i z dnia 17 kwietnia 2013 r., I CSK 468/12). Regulacja ta nie może jednak znaleźć zastosowania w sprawie, w której obaj małżonkowie byli wspólnikami spółki cywilnej. Skoro nakładami w rozumieniu art. 45 KRO są wszelkie przysporzenia na rzecz jednej masy majątkowej dokonane z uszczerbkiem dla drugiej masy majątkowej (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2004 r., III CZP 46/04), to w przypadku spółki cywilnej z udziałem obojga małżonków są oni nadal współuprawnieni, jako wspólnicy do jej majątku, nie doznają zatem uszczerbku w rozumieniu art. 45 KRO.

W związku z powyższymi rozważaniami, przykładowo, samochód zakupiony do majątku spółki cywilnej nie wchodzi w skład majątku, stanowiącego wspólność małżeńską, tylko jest majątkiem osobisty męża wspólnika.

Pamiętajmy, że zgodnie z treścią art. 33 pkt 2 k.r.o. przedmioty majątkowe nabyte przez darowiznę należą do majątku osobistego małżonka, chyba że darczyńca postanowił inaczej. Wykazanie, iż dany przedmiot majątkowy został darowany na rzecz jednego z małżonków, jest zatem wystarczające do ustalenia, że przedmiot ten wszedł do jego majątku osobistego, a zatem na drugim współmałżonku spoczywa ciężar wykazania okoliczności przeciwnej, a mianowicie, że przedmiotowa nieruchomość weszła jednak do majątku wspólnego, dlatego, że wolą darczyńców było obdarowanie obojga małżonków. Z tego faktu bowiem współmałżonek wywodzi skutki prawne, zatem na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu (art. 6 k.c.).

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji. Prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Podział majątku udziału i wkładu męża czy żony jako wspólnika w spółce cywilnej
5 (100%) 128 vote[s]

Dodaj komentarz