Podział majątku uwłaszczonej nieruchomości rolnej

Podział majątku uwłaszczonej nieruchomości rolnej

Przepisy ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) nie zawierają unormowania dotyczącego zaliczania nabytych na tej podstawie nieruchomości rolnych do majątku wspólnego bądź odrębnego (osobistego) małżonków. Mają zatem zastosowanie w tej mierze ogólne zasady przyjęte w KRO, a w szczególności art. 31 i nast. tegoż kodeksu. Według zaś zasad przyjętych w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa małżeńska obejmująca ich dorobek, chyba że ustrój ten zostanie umownie wyłączony przez zainteresowane strony. Wspólny majątek małżonków stanowią przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Dorobek – w rozumieniu art. 31 KRO obejmuje wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej, jeżeli tylko nie stanowią one osobistego (odrębnego) majątku jednego z małżonków z mocy przepisu art. 33 KRO.

Zasady zaliczania przedmiotów majątkowych w czasie trwania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej do majątku wspólnego bądź osobistego (odrębnego) małżonków ustalone w KRO odnoszą się – jak to już wskazano – także do nieruchomości nabytych na podstawie art. 1 ust. 1 omawianej ustawy uwłaszczeniowej z dnia 26.10.1971 r. W myśl tych zasad każda nieruchomość rolna nabyta na podstawie przepisów tej ustawy powinna być zaliczona do majątku wspólnego małżonków, gdy w dniu 4.11.1971 r. istniała między nimi wspólność ustawowa. Nabycie własności nieruchomości, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy, jest niemal powszechnie uważane jako mające charakter nabycia pierwotnego. Przedmioty nabyte w ten sposób przez małżonków lub jednego z nich  wchodzą do majątku wspólnego. Powołane przez Sąd Okręgowy uchwały: z dnia 16.3.1972 r., III CZP 8/72 (OSNP 1972, nr 11, poz. 192) i z dnia 19.3.1976 r., III CZP 15/76 (OSPiKA 1977, nr 3, poz. 49) potwierdzają, że Sąd Najwyższy – w okolicznościach przedstawionych w uzasadnieniach tych uchwał – odstąpił od zasad przyjętych w KRO. Powołana w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wypowiedź w literaturze przedmiotu nie wyczerpuje wypowiedzi (w tym także krytycznych) w omawianym przedmiocie (por. m. in. OSPiKA 1977, nr 3, poz. 49, OSP 1992, nr 6, poz. 125, PiP 1973, nr 5, s. 160 i NP. 1973, nr 12, s. 1858). Późniejsze orzecznictwo – przytoczone przez Sąd Rejonowy – nie kontynuowało tego odstępstwa od zasad przyjętych w KRO.

Za ostatecznie ukształtowane należy uznać stanowisko według którego, gdy stroną umowy zawartej bez prawem przewidzianej formy o przeniesienie własności nieruchomości był jeden z małżonków, to nabyta nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego, jeżeli w dacie wejścia w życie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami podlegały ustawowej wspólności majątkowej. Taka jednolitą linię orzecznictwa potwierdzają: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 1.2.1989 r., III CZP 114/88 (OSNPG 1989, nr 8-9, poz. 25 i Przeg. Sąd. 1992, nr 10, s. 76), uchwała z dnia 24.1.1991 r., III CZP 61/90 (OSNCP 1991, nr 7, poz. 87) i uchwala z dnia 14.4.1994 r., III CZP 45/94 (Radca Prawny 1994, nr 4, s. 66). W ostatnio przytoczonej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził, że akt własności ziemi stwierdzający nabycie przez jednego z małżonków własności nieruchomości rolnej – na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) – wraz z aktem małżeństwa stanowią podstawę wpisu w księdze wieczystej drugiego z nich, jeżeli w dniu 4.11.1971 r. pozostawali oni w ustawowej wspólności małżeńskiej.  Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 28 czerwca 2002 r. I CKN 884/00

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji. Prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Podział majątku uwłaszczonej nieruchomości rolnej
5 (100%) 65 votes

Dodaj komentarz