Brak zgody i odmowa rozwodu z powodu zdrady, opuszczenia oraz porzucenia rodziny i wyprowadzki z domu

Brak zgody i odmowa rozwodu z powodu zdrady, opuszczenia oraz porzucenia rodziny i wyprowadzki z domu

Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód. Rozwód nie jest dopuszczalny, gdy:

1. jeżeli wskutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków;

2. jeżeli rozwód byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego innymi niż dobro małoletnich;

3. jeżeli rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że (§ 3):

a) drugi małżonek wyraził zgodę na rozwód albo

b) drugi małżonek nie wyraził zgody na rozwód, ale jego odmowa jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Ocena, czy sprzeciwienie się orzeczeniu rozwodu nie stanowi nadużycia prawa, powinna mieć za podstawę, poza przyczynami rozkładu pożycia, także okoliczności odnoszące się do sytuacji i warunków życiowych powstałych w wyniku rozkładu pożycia, zarówno małżonka niewinnego, jak i wnoszącego o rozwiązanie małżeństwa, który rozkład zawinił, w tym związane z istniejącymi związkami pozamałżeńskimi i społeczną celowością ich legalizacji. Dopiero bowiem w ich kontekście będzie możliwe stwierdzenie, czy utrzymywanie jedynie formalnie istniejącego związku małżeńskiego, przy braku szans na reaktywowanie pożycia między małżonkami, nie narusza powszechnie akceptowanych zasad słusznego postępowania, wywodzących się z reguł moralności publicznej i czy nie szkodzi interesom zasługującym z ich punktu widzenia na ochronę.

Zgodnie z dominującym w orzecznictwie kierunkiem wykładni art. 56 § 3 KRO, zapoczątkowanym powyższą uchwałą (vide również wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27.10.1999 r., III CKN 412/98 i 4.10.2001 r., I CKN 871/00 - nie publikowane), opartym na koncepcji obiektywnej kwalifikacji zachowania się małżonka uprawnionego do odmowy udzielenia zgody na rozwód, decydujące znaczenie dla jego oceny mają przesłanki o charakterze przedmiotowym. Pominięcie odmowy zgody na rozwód z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego może nastąpić wówczas, gdy w danych okolicznościach nie ma podstaw do przyjęcia, że orzeczenie rozwodu może wywołać niepożądane skutki społeczne. U podstaw tego stanowiska leży założenie, że celem rozwodu jest eliminacja szkody, jaką z punktu widzenia społecznego byłoby utrzymywanie formalnych związków małżeńskich, w sytuacji gdy małżeństwo faktycznie nie istnieje i nie ma szans na jego dalsze funkcjonowanie. Szkodliwość utrzymywania się takiego stanu rzeczy wiąże się miedzy innymi z dalszym antagonizowaniem pozostających w konflikcie małżonków i ich bliskich (także ich dorosłych dzieci), będącym źródłem i zachowań uznawanych za niepożądane w ujęciu powszechnie akceptowanych regułach postępowania. Z tego punktu widzenia interes społeczny przemawiać może za rozwiązaniem małżeństwa, gdy usuwa to źródło konfliktu i prowadzi do społecznie aprobowanej zmiany postaw małżonków, w następstwie zmiany ich sytuacji życiowej i osobistej.

Sprawa sądowa opracowana przez Kancelarię

Sąd Okręgowy wyrokiem rozwiązał przez rozwód małżeństwo stron z wyłącznej winy powoda, przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia faktyczne. Małżonkowie ze związku tego urodziły się dwie dorosłe obecnie córki. Małżeństwo stron od początku nie układało się pomyślnie. Powód w krótkim czasie przestał darzyć pozwana uczuciem, zdradzał żonę, która nie spełniała jego oczekiwań pod względem więzi fizycznej. Pozwana wybaczała powodowi zdrady, nadal jest skłonna kontynuować pożycie z nim, deklaruje uczucie do męża. Pozwana nie pracowała zarobkowo, obowiązek utrzymania rodziny spoczywał w całości na powodzie. Strony wybudowały dom, w którym wspólnie zamieszkują. Powód opuścił żonę i dzieci, związał się na okres pięciu lat z inną kobietą. Obecnie pozostaje w kolejnym związku konkubenckim, który pragnie zalegalizować. Jest ojcem trzyletniego dziecka pozamałżeńskiego. Strony pozostają w separacji od siedmiu lat, nie utrzymują więzi gospodarczej i fizycznej. Pozostają w konflikcie, mają różne poglądy na funkcjonowanie małżeństwa. Niechęć powoda do pozwanej świadczy o braku więzi duchowej stron i powoduje niemożność powrotu małżonków do wspólnego pożycia.

Na tej podstawie przyjął Sąd Okręgowy, że zaistniały między stronami rozkład pożycia małżeńskiego zawinił powód, który dopuścił się zdrady małżeńskiej i opuścił rodzinę. Odmowa zgody pozwanej na rozwód jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego w sytuacji, gdy mimo deklaracji uczuciowych, kieruje się ona chęcią uniemożliwienia powodowi zalegalizowania obecnego harmonijnego związku. Za taką oceną przemawia także długotrwały okres separacji i brak w tym czasie jakichkolwiek przejawów faktycznej więzi między małżonkami. Małżeństwo stron nie spełnia swych funkcji społecznych, a tym samym utrzymywanie jedynie formalnego węzła małżeńskiego jest złem społecznym.

Na skutek apelacji pozwanej Sąd Apelacyjny zaskarżonym wyrokiem zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił pozew o rozwód. W jego motywach wskazał, że odmowę zgody na rozwód można zakwalifikować jako sprzeczną z zasadami współżycia społecznego jedynie w szczególnych okolicznościach. Domniemanie przemawia za tym, że kto korzysta z prawa odmowy zgody na rozwód czyni to w sposób zgodny z zasadami współżycia i dopiero występowanie szczególnych okoliczności może to domniemanie wzruszyć. W ocenie Sądu Apelacyjnego okoliczności takie w sprawie nie zachodzą. W szczególności nie ma podstaw do przyjęcia, że brak zgody na rozwód uniemożliwia powodowi zalegalizowanie nowego harmonijnego związku. Powód w ciągu siedmiu lat pozostawał w dwóch nieformalnych związkach, pierwszy trwał pięć lat i urodziło się z niego dziecko. Z obecnego związku nie ma dzieci. Istnieją uzasadnione wątpliwości, czy nowy związek jest istotnie harmonijny i czy powinien być preferowany wobec związku małżeńskiego stron. O orzeczeniu rozwodu na żądanie małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia decyduje przekonanie, że nie obrazi to uczuć moralnych społeczeństwa, podczas gdy postępowanie powoda nie mieści się w powszechnie uznawanych normach współżycia społecznego. Powód opuścił rodzinę, dopuszczał się zdrad małżeńskich, odszedł od żony, pozostawił ją bez środków do życia, wprowadził się do wspólnego domu z konkubiną.

W kasacji opartej na podstawie naruszenia prawa materialnego powód zarzucił naruszenie art. 56 KRO przez przyjęcie, że w sprawie brak jest szczególnych okoliczności pozwalających na zakwalifikowanie odmowy zgody na rozwód jako sprzecznej z zasadami współżycia społecznego. W jej wnioskach domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i orzeczenia rozwodu. W tym stanie rzeczy, gdy podstawa kasacji okazała się usprawiedliwiona, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna IV CKN 1192/00

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji. Prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

5/5 - (93 votes)