Przywrócenie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem

Przywrócenie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem

Zgodnie z treścią art. 92 krio dziecko do pełnoletniości pozostaje pod władzą rodzicielską. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie definiuje wprawdzie pojęcia władzy rodzicielskiej. Przyjmuje się jednak powszechnie, że władza rodzicielska to ogół obowiązków spoczywających na rodzicach i praw im przysługujących względem dziecka w celu należytego sprawowania pieczy nad jego osobą i majątkiem. Decydującym kryterium, na podstawie którego rozstrzyga się treść oraz wykonywanie władzy rodzicielskiej jest dobro dziecka i interes społeczny ( art. 95 § 3 krio).

Przez dobro dziecka należy rozumieć zapewnienie dziecku wszystkich tych wartości, które są konieczne do jego prawidłowego rozwoju fizycznego i duchowego. Natomiast interes dziecka należy oceniać według kryteriów obiektywnych, przyjętych jako reguły prawidłowego postępowania w społeczeństwie, z uwzględnieniem wieku dziecka, jego stanu zdrowia, uzdolnień, cech charakterologicznych, właściwości rodziny i środowiska, w którym się wychowuje.

Władza rodzicielska powstaje z mocy prawa z chwilą urodzenia się dziecka i z reguły przysługuje obojgu rodzicom w stanie niezmienionym przez cały czas jej trwania. Oboje rodzice mają zatem obowiązek i prawo do wspólnego jej wykonywania i uzgadniania między sobą sposobu wychowania dziecka i załatwiania jego spraw. Chodzi tu o wykonywanie przez każdego z rodziców wszystkich obowiązków, dzięki którym dziecko będzie wychowywane w sposób zapewniający jego prawidłowy rozwój.

Wychowanie dziecka obejmuje wychowanie fizyczne i duchowe ( art. 96 § 1 k.r. i o.). W ramach wychowania fizycznego rodzice powinni zadbać o zdrowie i życie dziecka, jego pełną sprawność fizyczną. Wychowanie duchowe obejmuje z kolei wpajanie dziecku zasad moralnych i współżycia społecznego, kształtowanie prawego charakteru, wyrabianie w dziecku sumienności, pracowitości i poczucia obowiązku, nawyku poszanowania cudzej własności, a także zapewnienie dziecku odpowiedniego do jego uzdolnień wykształcenia i przygotowania do pracy zawodowej.

Stosunki między rodzicami a dziećmi mają charakter szczególny, dobro dziecka wymaga bowiem maksymalnego stopnia staranności rodziców. Dlatego też rodzice powinni wykazywać względem dziecka jak największe zainteresowanie, oddanie i poświęcenie, udzielać mu wskazówek, rad i pomocy, sprawować nadzór nad jego zachowaniem oraz zapewnić mu stosowne rozrywki. Rodzice z zasady wykonują władzę rodzicielską sami, bez zaangażowania sądu opiekuńczego. Jedynie w sytuacjach szczególnych ustawodawca przewidział możliwość ingerencji sądu opiekuńczego w sferę wykonywania przez rodziców ich obowiązków rodzicielskich. Przede wszystkim to brak należytej staranności ze strony rodziców i niewłaściwe postępowanie rodziców dowodzi, że nie sprawują oni prawidłowo władzy rodzicielskiej i może spowodować interwencję sądu opiekuńczego. Obowiązek udzielenia rodzicom pomocy zachodzi wówczas, gdy okazuje się ona niezbędna dla prawidłowego wykonywania władzy rodzicielskiej. Celem jej powinno być usuwanie przeszkód uniemożliwiających lub utrudniających wykonywanie tej władzy.

Zgodnie z treścią art. 111 § 1 k.r. i o., jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców. Pozbawienie władzy rodzicielskiej jest najostrzejszym środkiem ingerencji sądu opiekuńczego w sferę stosunków między rodzicami a dziećmi, przez jego zastosowanie bowiem rodzice tracą całkowicie tę władzę. Ze względu na tak daleko idące skutki pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd może je orzec tylko wtedy, gdy stosowane dotychczas łagodniejsze środki nie dały rezultatu, bądź gdy ze względu na drastyczne okoliczności danego przypadku jest oczywiste, że stosowanie środków łagodniejszych byłoby niecelowe (por. A. Zieliński, „Sadownictwo opiekuńcze w sprawach małoletnich, Warszawa 1975,s. 181). Istotnym jest przy tym, że pozbawienie władzy rodzicielskiej nie ma charakteru penalnego i nie zmierza do ukarania rodziców, a jedynie służy do ochrony interesu dziecka. Podkreślić bowiem należy, że więź rodzinna między rodzicem a dzieckiem oparta na uczuciu miłości z reguły stanowi dostateczną gwarancję prawidłowego wykonywania władzy rodzicielskiej. Wobec brzmienia art. 111 § 1 k.r. i o., istnieją trzy rodzaje przyczyn pozbawienia władzy, tj. trwała przeszkoda w jej wykonywaniu, nadużywanie tej władzy oraz rażące zaniedbywanie obowiązków względem dziecka. Przez trwałą przeszkodę, uniemożliwiającą wykonywanie władzy rodzicielskiej, należy rozumieć taki układ stosunków, który wyłącza sprawowanie przez rodziców władzy rodzicielskiej na stałe w tym sensie, że albo według rozsądnego przewidywania nie można ustalić czasu trwania tego układu albo - co najmniej - że układ ten będzie istniał przez czas długi (por. postanowienie Sąd Najwyższy z dnia 2 czerwca 2000 r., II CKN 960/00).

Przykład sprawy Sądowej

Zarówno A. W. (1), jak i P. W. przysługuje władza rodzicielska w stosunku do małoletniej A. W. (2), chociaż władza rodzicielska A. W. (1) w wyroku rozwodowym z dnia wydanym w sprawie przez Sąd Okręgowy została ograniczona do współdecydowania w istotnych sprawach wychowawczych małoletniej. O. rodzice małoletniej A. W. (2) żyją także w rozłączeniu. Rolą Sądu w niniejszej sprawie było ustalenie czy należy zmienić ustalenia zawarte w punktu 2 wyroku Sądu Okręgowego w którym wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią A. W. (2), urodzoną dnia (...), powierzono ojcu ograniczając władzę rodzicielską matce do współdecydowania w istotnych sprawach wychowawczych małoletniej i ustalono miejsce pobytu małoletniej A. W. (2) w każdorazowym miejscu zamieszkania ojca.

W niniejszej sprawie, mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd nie znalazł większych zastrzeżeń co do metod wychowawczych stosowanych przez A. W. (1) w stosunku do małoletniej córki A. W. (2). Z relacji przedstawionej przez matkę małoletniej oraz z zeznań przesłuchanych w sprawie osób oraz sprawozdania kuratora zawodowego wynika, że A. W. (1) posiada odpowiednie predyspozycje wychowawcze oraz warunki mieszkaniowe, aby właściwie zajmować się swoją małoletnią córką. Ponadto pomimo tego, że małoletnia mieszka od dłuższego czasu wyłącznie ze swoim ojcem, posiada ona obecnie częsty kontakt ze swoją matką i spędza czas w jej mieszkaniu. Sąd zwrócił przy tym szczególną uwagę na warunki mieszkaniowe, którymi dysponują rodzice małoletniej. W ocenie Sądu pomimo tego, iż uczestnik postępowania dysponuje dużym 90 m2 mieszkaniem, w którym mieszka z trójką swoich dzieci, to jego była żona dysponuje znacznie lepszymi warunkami, aby w jej mieszkaniu mogła mieszkać ich małoletnia córka A.. Z zeznań małoletniej, a także sprawozdania kuratora sądowego i informacji uzyskanych od wnioskodawczyni wynika, że w mieszkaniu ojca małoletnia

W ocenie Sądu należało również zwrócić uwagę na to, że małoletnia ma już szesnaście lat i jako nastolatka potrzebuje identyfikacji z rodzicem tej samej płci co ona, w związku z czym potrzebuje spędzać jak najwięcej czasu z matką. Spędzanie czasu z matką, z którą przez dłuższy okres czasu w okresie okołorozwodowym nie posiadała właściwej relacji ma służyć rozwojowi jej osobowości, zainteresowań i nabywaniu w drodze naśladowania pozytywnych zachowań właściwych dla dorosłej kobiety.

Sąd nie mógł pominąć okoliczności, że małoletnia A. W. (2) osiągnęła szesnasty rok życia, tj. zgodnie z art. 13 Kodeksu cywilnego już trzy lata temu uzyskała ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Osiągnięcie przez małoletnią trzynastego roku życia sprawia, że w pewnym zakresie uzyskała ona możliwość decydowania o swojej sytuacji. Tym bardziej więc powinna ona mieć możliwość wypowiedzenia się na temat tego, z którym z rodziców chciałaby na stałe mieszkać. Z wypowiedzi małoletniej, które złożyła ona podczas wysłuchania wynika, że chciałaby mieć swobodę w wyborze miejsca zamieszkania i nieograniczoną możliwość kontaktów z tym z rodziców, z którym by nie mieszkała. Małoletnia wskazywała również, że brakuje jej matki i chciałaby spędzać z nią więcej czasu. Wskazywała ona także, że chciałaby mieć możliwość częstego korzystania z wolnego pokoju u mamy, gdyż potrzebuje prywatności i chciałaby w tym pokoju mieć miejsce na swoje gitary, plakaty itp. i aby mogła w nim swobodnie spędzać czas, np. słuchając muzyki. Sąd uznał wskazania małoletniej dotyczące jej relacji z obojgiem rodziców i wskazania dotyczące tego, że brakuje jej w mieszkaniu u ojca prywatności oraz odpowiedniej przestrzeni, a także jej wskazania, że potrzebuje ona więcej czasu spędzać ze swoją matką, za rozsądne i logiczne.

Mając na uwadze powyższe Sąd postanowił zmienić wyrok Sądu Okręgowego. w sprawie o rozwód w ten sposób, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią A. W. (2) ur. (...) powierzyć obojgu rodzicom.

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji. Prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.