Jedn? z g?ównych przes?anek orzeczenia rozwodu jest zupe?ny i trwa?y rozk?ad po?ycia ma??onków. Zgodnie bowiem z tre?ci? art. 56 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opieku?czy (Dz.U. 2015.2082, dalej: KRO), je?eli mi?dzy ma??onkami nast?pi? zupe?ny i trwa?y rozk?ad po?ycia, ka?dy z ma??onków mo?e ??da?, a?eby S?d rozwi?za? ma??e?stwo przez rozwód. Jednak?e, mimo zupe?nego i trwa?ego rozk?adu po?ycia, rozwód nie jest dopuszczalny, je?eli wskutek niego mia?oby ucierpie? dobro wspólnych ma?oletnich dzieci ma??onków albo je?eli z innych wzgl?dów orzeczenie rozwodu by?oby sprzeczne z zasadami wspó??ycia spo?ecznego ( art. 56 § 2 KRO). Rozwód nie jest równie? dopuszczalny, je?eli ??da go ma??onek wy??cznie winny rozk?adu po?ycia, chyba ?e drugi ma??onek wyrazi zgod? na rozwód albo, ?e odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okoliczno?ciach sprzeczna z zasadami wspó??ycia spo?ecznego ( art. 56 § 3 KRO).

Rozk?ad po?ycia jest to stan b?d?cy przeciwie?stwem prawid?owej wspólnoty ma??e?skiej, która opiera si? na istnieniu mi?dzy ma??onkami uczu? mi?o?ci, szacunku i wzajemnego zaufania. Zanik tych uczu?, a tym bardziej towarzysz?ce mu niekiedy powstanie mi?dzy ma??onkami uczu? przeciwnych jest znamieniem takiego rozk?adu. Oznacza to stan, w którym nie mo?na si? ju? spodziewa? przywrócenia wspólnego po?ycia. Rozk?ad po?ycia ma??onków jest zupe?ny, gdy wszystkie wi?zi ??cz?ce ma??onków, tj. wi?zi duchowe, fizyczne i gospodarcze, uleg?y ju? zerwaniu i nie ma widoków na napraw? takiego stanu rzeczy.

Aby mo?liwe by?o orzeczenie rozwodu konieczne jest równie? niezaistnienie przes?anki negatywnej. Orzeczenie rozwodu nie jest bowiem dopuszczalne, mimo istnienia zupe?nego i trwa?ego rozk?adu po?ycia ma??onków, je?eli wskutek tego orzeczenia mia?oby ucierpie? dobro wspólnych ma?oletnich dzieci ma??onków ( art. 56 § 2 KRO).

W my?l art. 56 § 2 KRO, mimo istnienia zupe?nego i trwa?ego rozk?adu po?ycia stron i mimo, ?e dobro wspólnych ma?oletnich dzieci ma??onków nie stoi rozwodowi na przeszkodzie, S?d nie mo?e orzec rozwodu, je?eli z innych wzgl?dów ni? dobro dziecka rozwód by?by sprzeczny z zasadami wspó??ycia spo?ecznego.

Pami?ta? jednocze?nie nale?y, ?e w polskim prawie rodzinnym nie ma winy mniejszej czy wi?kszej za rozk?ad po?ycia ma??e?skiego, gdy? jest ona niestopniowalna. „Przy przypisywaniu ma??onkom w wyroku rozwodowym winy nie ma znaczenia okoliczno??, który z ma??onków ponosi win? „wi?ksz?”, a który „mniejsz?” (tak wyrok SN z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt V CK 646/04), gdy? „Kodeksowi rodzinnemu i opieku?czemu w kontek?cie rozk?adu ?ycia ma??e?skiego nie jest znane poj?cie winy wi?kszej lub mniejszej, dla jej przypisania bowiem wystarczy ka?de zachowanie strony, które zas?uguje na negatywn? ocen? i które w jakimkolwiek stopniu przyczyni?o si? do rozk?adu po?ycia ma??e?skiego” (tak wyrok S?du Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I ACa 46/10). Art. 57 § 1 k.r.o. nie wprowadza rozró?nienia stopnia winy ma??onków (wyrok SN z dnia 29 czerwca 2000 r., sygn. akt V CKN 323/00).

S?d orzeknie rozwód z winy obu stron wówczas gdy ustali, po przeprowadzeniu post?powania dowodowego, bior?c pod uwag? wszystkie okoliczno?ci konkretnego stanu faktycznego historii ma??e?stwa, ?e ma??onkowie swoim post?powaniem – dzia?aniem czy zaniechaniem razem doprowadzili, tj. zarówno m?? i ?ona do rozk?adu po?ycia ma??e?skiego.

Wyrok rozwodowy orzeczony z winy obu stron jest bowiem wynikiem post?powania rozwodowego, z którego wynika, ?e do rozk?adu po?ycia ma??e?skiego i naruszenia obowi?zków ma??e?skich doprowadzili ma??onkowie razem, przyczyniaj?c si? do tego swoimi dzia?aniami czy zaniechaniami do jego powstania w jakimkolwiek stopniu, gdy? tak jak zosta?o to wskazane powy?ej stopie? zawinienia wyst?puj?cy po stronie ka?dego z ma??onków pozostaje bez znaczenia dla rozwi?zania ma??e?stwa z winy obu stron (wyrok SN z dnia 2 czerwca 2000 r., sygn. akt II CKN 973/98).

Przyk?adowe zawinione przyczyny rozk?adu po?ycia ma??e?skiego 
Statystycznie najcz??ciej wyst?puj?cymi w praktyce zawinionymi przyczynami, powodami rozk?adu po?ycia ma??e?skiego s?:

1) zdrada ma??onka,

2) nielojalne post?powanie, (porzucenie rodziny, brak udzielenia pomocy ma??onkowi),

3) poni?anie, awantury, przemoc fizyczna, psychiczna ma??onka,

3) nieuzasadniona odmowa pracy zarobkowej na miar? si? i mo?liwo?ci ma??onka,

4) nieprzyczynianie si? do zaspokajania potrzeb rodziny,

5) brak wspó?dzia?ania i pomocy w prowadzeniu domu i wychowaniu dzieci;

6) nieuzasadniona odmowa wspó??ycia,

Czyli przyk?adowo je?eli jeden z ma??onków dopu?ci? si? kilku z tych czynów, stanowi?cych zawinione przyczyny rozk?adu po?ycia, skutkuj?cych mo?liwo?ci? przypisania mu przez s?d winy za rozpad ma??e?stwa, np. nie pomaga? ?onie w prowadzeniu domu i wychowywaniu dzieci, odmawia? pracy zarobkowej na miar? jego si? i mo?liwo?ci, a drugi ma??onek dopu?ci? si? chocia?by jednej z nich, np. ?ona wszczyna?a bezpodstawnie awantury to wówczas s?d b?dzie móg? równie? przypisa? mu win?, a w konsekwencji czego orzec o rozwi?zaniu ma??e?stwa przez rozwód z winy obu stron.

Cz?stym powodem rozpadu po?ycia ma??e?skiego jest tzw. niezgodno?? charakterów ma??onków, która ujawnia si? w ró?nych sposobach sp?dzania czasu, ró?nych metodach wychowania dzieci, a nawet ró?nych ?wiatopogl?dach. Przyk?adowo okre?lenie, czy win? rozk?adu po?ycia ponosz? wówczas oboje ma??onkowie, czy jedno z nich, wymaga od s?du ustalenia czy i w jakim zakresie powy?sze ró?nice charakterów by?y znane ma??onkom w chwili zawarcia zwi?zku ma??e?skiego, czy ma??onkowie czynili jakie? ustalenia w tych kwestiach jak b?d? post?powa? po zawarciu zwi?zku ma??e?skiego, a je?li tak, to czy zosta?y one naruszone przez którego? z nich i z jakich przyczyn.

Zgodnie z art. 58 § 1 KRO w wyroku orzekaj?cym rozwód s?d rozstrzyga o w?adzy rodzicielskiej nad wspólnym ma?oletnim dzieckiem obojga ma??onków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka w jakiej wysoko?ci ka?dy z ma??onków obowi?zany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Przy czym S?d uwzgl?dnia porozumienie ma??onków o sposobie wykonywania w?adzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, je?eli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Stosownie natomiast do § 1a tego przepisu S?d w przypadku braku porozumienia rodzicielskiego, uwzgl?dniaj?c prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania w?adzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. S?d mo?e powierzy? wykonywanie w?adzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczaj?c w?adz? rodzicielsk? drugiego do okre?lonych obowi?zków i uprawnie? w stosunku do osoby dziecka, je?eli dobro dziecka za tym przemawia.

Zakres ?wiadcze? alimentacyjnych zale?y od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i maj?tkowych mo?liwo?ci zobowi?zanego. W sprawach o alimenty s?d ma obowi?zek dok?adnego i wnikliwego ustalenia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego do alimentowania oraz mo?liwo?ci ich zaspokojenia przez zobowi?zanych. Zakres usprawiedliwionych potrzeb dziecka powinien by? ustalony w ten sposób, aby w razie ich zaspokojenia stopa ?yciowa dziecka by?a taka sama jak stopa ?yciowa rodziców. Konsekwencj? tego zapatrywania jest to, ?e rodzice w ?adnym razie nie mog? uchyli? si? od obowi?zku alimentacyjnego wzgl?dem dziecka, które nie mo?e si? utrzyma? samodzielnie, tylko na tej podstawie, ?e wykonywanie obowi?zku alimentacyjnego stanowi?oby dla nich nadmierny ci??ar. Rodzice musz? wi?c podzieli? si? z dzieckiem nawet najmniejszymi dochodami. Zauwa?a si? przy tym, ?e nie chodzi tu o mechaniczny podzia? osi?ganych przez rodziców dochodów, ale o zbli?one z rodzicami zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb dzieci, przy uwzgl?dnieniu ich wieku, stanu zdrowia, kierunku szkolenia oraz innych indywidualnych okoliczno?ci.

Przez usprawiedliwione potrzeby, o jakich mowa w art. 135 KRO, nale?y rozumie? potrzeby bie??ce, w zakresie utrzymania: materialne (wy?ywienie, ubranie, mieszkanie, ogrzewanie, o?wietlenie, leczenie w razie choroby) i niematerialne (duchowe, religijne, kulturalne) oraz potrzeby w zakresie wychowania, których zaspokojenie zapewni uprawnionemu rozwój fizyczny i umys?owy, piecz?, piel?gnacj?, odpowiednie wykszta?cenie, przygotowanie do samodzielnego ?ycia w spo?ecze?stwie. W tym miejscu podkre?li? nale?y, i? usprawiedliwione potrzeby obejmuj? nie tylko te elementy, które zapewniaj? uprawnionemu minimum egzystencji, ale te? normalne warunki bytowania, odpowiadaj?ce jego wiekowi, stanowi zdrowia i indywidualnym potrzebom – je?eli uprawniony nie mo?e zaspokoi? ich samodzielnie, w?asnymi si?ami. Przy ocenie, które z potrzeb uprawnionego powinny by? uznane za usprawiedliwione nale?y bra? pod uwag? z jednej strony mo?liwo?ci zobowi?zanego – z drugiej za? strony zakres i rodzaj potrzeb uprawnionego. Zawsze jednak jest konieczne zapewnienie dziecku podstawowych warunków egzystencji w postaci wy?ywienia, zapewniaj?cego jego prawid?owy rozwój fizyczny, stosownej do wieku odzie?y, ?rodków na ochron? zdrowia, kszta?cenia podstawowego i zawodowego oraz ?rodków na ochron? jego osoby i maj?tku.

Rodzice zatem, w zale?no?ci od swoich mo?liwo?ci, obowi?zani s? zapewni? dziecku ?rodki do zaspokojenia jego potrzeb fizycznych – wy?ywienia, mieszkania, odzie?y, higieny osobistej, leczenia w razie choroby, jak i duchowych (kulturalnych), tak?e ?rodki wychowania (kszta?cenia). Nie ma przy tym jednego katalogu potrzeb, które mo?na uzna? za usprawiedliwione i podlegaj?ce zaspokojeniu w ramach obowi?zku alimentacyjnego. Przy ocenie, które z potrzeb uprawnionego powinny by? uznane za usprawiedliwione, nale?y bra? pod uwag? z jednej strony mo?liwo?ci zobowi?zanego, z drugiej – zakres i rodzaj potrzeb. Granic? wysoko?ci alimentów stanowi? mo?liwo?ci zarobkowe zobowi?zanego, zatem wysoko?? alimentów nie mo?e od tych mo?liwo?ci abstrahowa?. B?dzie to mie? wp?yw na rozstrzygni?cie, w jakiej mierze mo?liwo?ci zarobkowe i maj?tkowe zobowi?zanego b?d? wzi?te pod uwag? przy oznaczaniu zakresu obowi?zku alimentacyjnego.

Sprawa s?dowa opracowana przez Kancelari?

S?d wyrokiem po rozpoznaniu powództwa Edmunda S., który ??da? orzeczenia rozwodu bez orzekania o winie, rozwi?za? przez rozwód z winy obojga ma??onków zwi?zek ma??e?ski zawarty przez Edmunda z Krystyn? oraz oddali? jej wniosek o zas?dzenie od powoda alimentów.

Strony zawar?y zwi?zek ma??e?ski – z uwagi na sta?e zamieszkiwanie w Anglii – zast?powa? w Urz?dzie Stanu Cywilnego pe?nomocnik. Strony przed ?lubem nie zna?y si?. W kilka miesi?cy po zawarciu ma??e?stwa, pozwana przyjecha?a do powoda, u którego przebywa?a przez trzy miesi?ce. Ju? wtedy dochodzi?o pomi?dzy stronami do nieporozumie?. Z ma??e?stwa stron urodzi? si? syn. Gdy mia? ju? trzy i pó? roku, pozwana przyjecha?a z nim po raz drugi do powoda na okres trzech miesi?cy. Równie? podczas tego pobytu dochodzi?o pomi?dzy stronami do nieporozumie?. Przez okres nast?pnych 10 lat ma??onkowie nie widywali si? ze sob?, korespondowali bardzo rzadko, a nawet zaprzestali kontaktów listownych. Pozwana wraz z synem przyjecha?a do Anglii z wycieczk?. Zatrzyma?a si? u powoda na okres jednego miesi?ca. Powód powróci? do Polski na sta?e i zamieszka? czasowo u syna.

Win? za zupe?ny i trwa?y rozk?ad po?ycia ma??e?skiego, który nast?pi? po zako?czeniu drugiej wizyty pozwanej u powoda – ponosz? oboje ma??onkowie. Odnosz?c si? do ??dania zas?dzenia alimentów, S?d Apelacyjny stwierdzi?, i? pozwana nie znajduje si? w niedostatku w rozumieniu art. 60 § 1 KRO, ma bowiem dochody pozwalaj?ce na pokrycie bie??cych kosztów utrzymania. Jej ??danie o zas?dzenie alimentów s?usznie zatem S?d Wojewódzki oddali?.

Stwierdzenie w wyroku rozwodowym winy ma??onka w powstaniu rozk?adu po?ycia nie jest bowiem wynikiem oceny wiarygodno?ci i mocy dowodów, lecz stanowi ujemn? ocen? moraln? post?powania ma??onka, któr? s?d przyjmuje w oparciu o poczynione ustalenia w celu w?a?ciwego zastosowania art. 57 § 1 KRO. Orzeczenie co do winy podlega zatem kontroli tylko w ramach zarzutu naruszenia art. 57 § 1 KRO.

Strony zawieraj?c ma??e?stwo bez wcze?niejszej znajomo?ci i zamieszkiwaniu w ró?nych krajach musia?y liczy? si? z problemami zw?aszcza w pocz?tkowym okresie ma??e?stwa. Taka sytuacja wymaga?a szczególnej troski ma??onków o trwa?o?? zwi?zku, z czym wi?za?a si? konieczno?? daleko id?cych ust?pstw a nawet po?wi?cenia. Istotnym je?li nie decyduj?cym okresem w po?yciu ma??onków by? pobyt pozwanej z synem u powoda w Anglii, podczas którego powód, pomimo nieporozumie? pomi?dzy nim a ?on?, chcia? – co przyzna?a pozwana – aby pozosta?a z synem u niego na sta?e. Pozwana jednak zdecydowa?a si? na powrót do Polski co – jak s?usznie podkre?la? S?d Apelacyjny – spowodowa?o zerwanie po?ycia ma??e?skiego. W pó?niejszym okresie, gdy strony nawet zaniecha?y prowadzenia pomi?dzy sob? korespondencji, rozk?ad po?ycia zosta? utrwalony. Trafnie zatem S?d uzna?, i? win? za rozk?ad po?ycia ma??e?skiego ponosz? oboje ma??onkowie. Wyrok S?du Najwy?szego – Izba Cywilna III CKN 769/98

W przypadku jakichkolwiek pyta? b?d? w?tpliwo?ci, pozostajemy do Pa?stwa dyspozycji. Prosimy przej?? do zak?adki kontakt.

Z wyrazami szacunku.