Kto dostanie mieszkanie, dom czy nieruchomość po rozwodzie

Kto dostanie mieszkanie, dom czy nieruchomość po rozwodzie

Gdy Sąd nie dysponuje zgodnym wnioskiem byłych małżonków o podział majątku powinien w pierwszej kolejności rozważyć przeprowadzenie podziału w naturze, wydzielając części nieruchomości odpowiadające wartościom udziałów współwłaścicieli, chyba, że byłoby to sprzeczne z ustawą, społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy lub pociągało za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości (art. 211 KC). Dopiero rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana, stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli ze spłatą pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Sąd ma, zatem wybór między przyznaniem rzeczy jednemu ze współwłaścicieli, a sprzedażą licytacyjną, tylko w stosunku do rzeczy, która nie daje się podzielić.

Jednak sposób zniesienia współwłasności, jako wynik wyboru między przyznaniem rzeczy jednemu ze współwłaścicieli, a zarządzeniem jej sprzedaży nie może być dokonany bez rozważenia, czy w razie przyznania rzeczy jednemu współwłaścicielowi z obowiązkiem spłaty, ma on realne możliwości jej uiszczenia. Natomiast sprzedaż rzeczy wspólnej powinna nastąpić, gdy żaden ze współwłaścicieli nie godzi się, by nabyć własność i ponosić ciężar spłat, do właściciela bowiem, a nie do Sądu należy ocena czy rzecz jest mu potrzebna, a narzucanie własności rzeczy nie byłoby racjonalne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 1998 r., II CKN 347/98, OSNC 1999, nr 6, poz. 108).

Nie jest tak, iż współwłaściciele mogą dowolnie wybierać sobie przedmioty przedstawiające większą wartość lub bardziej użytecznych i żądać aby niechciane przez nich rzeczy przyznać innemu współwłaścicielowi generując tym samym dla siebie spłatę. Tylko w sytuacji gdy współwłaściciel nie domaga się przyznania mu jakiejkolwiek dzielonej rzeczy to sąd nie może wbrew jego woli przydzielić mu nieruchomość lub rzecz ruchomą.

Zgodnie z prawidłową wykładnią art. 212 KC nie można przyznać nieruchomości temu ze współwłaścicieli, który nie chce otrzymać jej, zaś w razie żądania wszystkich współwłaścicieli sąd powinien dokonać podziału przez sprzedaż rzeczy.

Przykład sprawy sądowej nr 1

Skład majątku wspólnego nie był sporny natomiast całkowicie rozbieżne były propozycje co do sposobu podziału majątku wspólnego. Zarówno wnioskodawczyni jak i uczestnik żądali przyznania im na wyłączną własność nieruchomości. Ostatecznie sąd uznał, iż kierując się dobrem małoletniego dziecka, nad którym opiekę sprawuje wnioskodawczyni, to jej należy przyznać na wyłączną własność zabudowaną nieruchomość. Nie mogły w tej kwestii decydującego znaczenia mieć względy finansowe bo te nie przemawiały za żadnym z byłych małżonków. Dochody stron są porównywalne, ich zdolności kredytowe także, każde z nich ma stałą pracę i w miarę pewne dochody. Oczywiście jest jakimś argumentem twierdzenie uczestnika, iż w nieruchomości urodziła się jego matka, mieszkała babcia w związku z czym być może nieruchomość ma dla niego wartość sentymentalną, ale po pierwsze należy zauważyć, że dom nie był ich własnością, tylko mieszkaniem służbowym, zajmowanym z tytułu zatrudnienia w danym zakładzie pracy oraz po drugie co ważne uczestnik dysponuje tytułem własności do innego lokalu mieszkalnego, z którego może korzystać

Nie było między byłymi małżonkami porozumienia co do tego w jaki sposób podzielić ruchomości. Sąd ostatecznie zdecydował, o przyznaniu na rzecz wnioskodawczyni tych ruchomości, których się domagała w pismach procesowych a czemu nie sprzeciwiał się uczestnik a dodatkowo tych przedmiotów, które zostały wykonane na wymiar do mieszkania (meble kuchenne ze stołem i krzesłami, szafy zabudowane) oraz znajdującego się w zabudowie wyposażenia kuchennego: piekarnik, płyta, okap, zmywarka, lodówka. Pozostałe rzeczy mogą zostać zabrane z mieszkania bez szkody dla ich funkcji użytkowych. Samochody rozdzielono pomiędzy stronami - N. został przyznany na rzecz wnioskodawczyni bowiem to ona go użytkuje i na co uczestnik wyraził zgodę, w konsekwencji drugi pojazd został przyznany uczestnikowi.

Wnioskodawczyni wobec powyższego z tytułu podziału majątku wspólnego jest zobowiązana do spłaty w kwocie 168.261,50 zł. z nieruchomości oraz w kwocie 14.150 zł. z rzeczy ruchomych w tym z samochodu. Sąd odroczył termin spłaty na okres 6 miesięcy co nie jest długim terminem biorąc pod uwagę, iż wnioskodawczyni musi mieć czas na załatwienie spraw związanych np. z zaciągnięciem kredytu. Postanowienie Sądu Rejonowego w Nowym Sączu - I Wydział Cywilny z dnia 21 grudnia 2017 r. I Ns 320/15

Przykład sprawy sądowej nr 2

W przedmiotowej sprawie zainteresowani zgodnie wnosili, aby podział majątku wspólnego nastąpił poprzez przyznanie poszczególnych składników jednemu z nich. Zgodnie wnieśli, aby samochód osobowy przyznać wnioskodawcy, a spór dotyczył okoliczności, komu przyznać nieruchomość położoną przy ulicy (...). W ocenie Sądu Okręgowego nieruchomość ta powinna być przyznana uczestniczce postępowania. Zarówno wnioskodawca, jak i uczestniczka mieszkają w tej nieruchomości i nie mają aktualnie innej możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Wraz z uczestniczką mieszka niepełnoletni syn zainteresowanych oraz syn dorosły, który deklaruje spłatę udziału wnioskodawcy, w zamian za możliwość korzystania z piętra domu. Na parterze mieszkałaby uczestniczka raz z małoletnim synem. Z kolei wnioskodawca może zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe poprzez zakup stosunkowo dużego mieszkania. Otrzyma on spłatę w wysokości 102.947,24, a ponadto, jak sam oświadczył, posiada środki finansowe w wysokości koło 70.000,00 zł. Z powszechnie dostępnych ofert sprzedaży mieszkań oraz opinii sporządzanych w innych sprawach Sądowi Okręgowemu z urzędu wiadomo, że w I. można za kwotę od 150 do 170 tys. zł kupić mieszkanie o powierzchni około 60 m2 wybudowane w latach 70 i 80 ubiegłego wieku. W K. ceny mieszkań są jeszcze niższe. Zatem wnioskodawca za otrzymaną spłatę może kupić mieszkanie, w którym zaspokoi swoje potrzeby mieszkaniowe. W przypadku uczestniczki postępowania za spłatę w wysokości 77.785,00 zł zakup mieszkania dwupokojowego nie byłby możliwy. Także pomoc starszego syna w nabyciu większego mieszkania jest mniej realna. Świadek zeznał, że w części domu zamierza zamieszkać z przyszłą żoną. Wspólne zamieszkiwanie dwóch rodzin w dwukondygnacyjnym domu jednorodzinnym jest realne, lecz wspólne zamieszkiwanie dwóch rodzin, nawet w większym mieszkaniu, mogłoby być źródłem konfliktów. Dlatego Sąd Okręgowy uznał, że nieruchomość położna przy ulicy (...) powinna w wyniku podziału majątku być przyznana uczestniczce postępowania, a na rzecz wnioskodawcy powinna być zasądzona dopłata.

W myśl przepisu art. 43 § 1 KRO udziały w majątku wspólnym byłych małżonków są równe. Wartość nieruchomości położonej przy ulicy (...) wynosi 179.732,00 zł. Wnioskodawca poniósł na nabycie tej nieruchomości nakłady z majątku osobistego (odrębnego) równe 14 % wartości nieruchomości. Zatem podziałowi podlega kwota 155.569,52 zł (154.569,52 zł z wartości nieruchomości oraz 1.000,00 zł wartości samochodu osobowego). Połowa tej kwoty wynosi 77,784,76 zł. Do tej kwoty należy dodać wartość nakładów poniesionych przez wnioskodawcę z majątku osobistego tj. 25.162,48 zł. Zatem dopłata, którą powinna uiścić wnioskodawczyni wynosi 102.947,24 zł.

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji. Prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.