Nierówny podział majątku z powodu alkoholizmu i braku pracy męża czy żony

Nierówny podział majątku z powodu alkoholizmu i braku pracy męża czy żony

Zgodnie z art. 43 KRO zasadą jest, iż po ustaniu wspólności majątkowej oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku, który był nią objęty (§ 1), zaś ustalenie przez sąd udziałów nierównych uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek, a mianowicie niejednakowego przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego oraz wystąpienia ważnych powodów (§ 2). Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym (§ 3). Pojęcie „przyczyniania się małżonków do powstania majątku wspólnego” należy rozumieć szeroko, a mianowicie nie tylko jako działania małżonków prowadzące bezpośrednio do powiększenia stanu majątkowego, ale jako całokształt ich starań o założoną rodzinę i zaspokojenie jej potrzeb. O tym czy istnieją „ważne powody” decyduje natomiast ocena całokształtu danej sprawy, przy czym w literaturze oraz orzecznictwie wiąże się je z okolicznościami, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego przemawiają za nieprzyznaniem jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do której powstania się nie przyczynił. „Ważnym powodem” jest więc przede wszystkim naganne postępowanie jednego z małżonków polegające na tym, że w sposób zawiniony, rażący lub uporczywy nie przyczyniał się do powstania dorobku stosownie do swoich sił i możliwości (por. m.in. J.Pietrzykowski, Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem, Warszawa 1993, s.271 oraz Sąd Najwyższy w: postanowieniu z 2.10.1997 r., II CKN 348/97, czy postanowieniu z 26.11.1973 r., III CRN 227/73, publ. OSN 1974//11/189).

Wprawdzie przyczynianie się małżonków do powstania majątku wspólnego należy ujmować szeroko, natomiast ma ono przede wszystkim wymiar ekonomiczny i niewątpliwie nawiązuje do źródła pochodzenia składników majątku wspólnego. Do powstania majątku wspólnego przyczynia się zatem generalnie ten małżonek, którego działalność jest źródłem pomnażania (lub zachowania) tego majątku, z zastrzeżeniem oczywiście art. 43 § 3 KRO (tak również: J.S.Piątowski, System prawa rodzinnego i opiekuńczego, Warszawa 1985, s.489). W konsekwencji niewłaściwe zachowanie jednego z małżonków może wskazywać na istnienie „ważnych powodów” uzasadniających ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym wówczas, gdy pozostaje w związku z powstaniem tego majątku. Celem art. 43 § 2 KRO nie jest bowiem wprowadzenie jedynie dodatkowej sankcji wobec tego z małżonków, który w trakcie małżeństwa (bądź na pewnych jego etapach) postępował niewłaściwie i nie realizował obowiązków przewidzianych w art. 27 KRO

Sprawa sądowa opracowana przez Kancelarię

Za ustaleniem nierównych udziałów w majątku wspólnym na rzecz B. S. (1) przemawiają takie okoliczności jak to, że to na uczestniczce spoczywała opieka nad dziećmi i domem oraz utrzymanie rodziny z pracowały zarobkowej. Także ciężar utrzymania rodziny spoczywał na uczestniczce w okresach, gdy wnioskodawca przebywał w szpitalach po kolejnych wypadkach, których doznawał będąc pod wpływem alkoholu, podczas leczenia odwykowego oraz jego pobytów w zakładach karnych. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż wnioskodawca pod wpływem alkoholu niszczył rzeczy w domu, narażając rodzinę na koszty. Należy przy tym wskazać, że w sierpniu zostało sprzedane mieszkanie w J., a pieniądze początkowo przekazane na wspólne konto małżonków, następnie uczestniczka przekazała na konto swojej siostry E. T., przy czym z uwagi na trudna sytuację finansową uczestniczki, E. T. dała jej dostęp do konta, a z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży mieszkania uczestniczka wykorzystała ok. 30.000,-zł na codzienne wydatki. Uznać zatem należy, że w tym zakresie do utrzymania rodziny przyczynił się także wnioskodawca, co jest okolicznością przemawiającą na jego korzyść. Sąd ustalając nierówne udziały wziął także pod uwagę fakt, iż wnioskodawca skonstruował maszyny, które służyły do prowadzenia działalności gospodarczej, co pozwoliło osiągać dochód, nawet wtedy gdy wnioskodawca nie brał w tym czynnego udziału. Jednocześnie należy pamiętać, iż maszyny należało obsługiwać, aby produkcja trwała i w tym zakresie nakład pracy był głównie zasługą uczestniczki a potem także dzieci stron. Sąd podkreślił, że postępowanie dowodowe nie wykazało, by wnioskodawca w ogóle nie przyczynił się do powstawania majątku wspólnego, jednak z materiału dowodowego wynika, że zdecydowanie w większym zakresie do powstania majątku wspólnego przyczyniła się uczestniczka. Ona bowiem głównie zajmowała się wychowaniem dzieci oraz przejęła wszystkie obowiązki w czasie gdy wnioskodawca pił, leczył się oraz przebywał w Zakładach Karnych. Materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, iż picie alkoholu przez wnioskodawcę stało się problemem w latach 90-tych. Datą graniczą wynikającą ze złożonych dokumentów jest tu 1994 rok. Od tego czasu należy w małżeństwie stron zachowanie wnioskodawcy, który nadużywał alkoholu i zaniedbywał potrzeby rodziny (nie sprawował opieki, ani nie przyczyniał się pracą zarobkową w stopniu odpowiadającym jego ówczesnym możliwością do finansowania jej potrzeb rodziny) było ważną przyczyną uzasadniającą orzeczenie o nierównych udziałach.

Małżonkowie początkowo prawidłowo wypełniali obowiązki małżeńskie przyczyniania się do zaspakajania potrzeb rodziny. Tak było od zawarcia związku małżeńskiego w dniu 1982 r. lat 90-tych, a w szczególności do 1994 r. Małżonkowie pracowali wówczas i uzyskiwali dochody z pracy. Spożywanie alkoholu przez wnioskodawcę w tym czasie nie było jeszcze traktowane jako poważny problem, a wnioskodawca wykonywał znaczną część obowiązków. To przemawiało za tym, iż udziały w majątku wspólnym nie mogły zbliżyć się do granicy wskazanej przez uczestniczkę. Po tym okresie (od 1994 r. do 2009 r.) wnioskodawca w coraz większym zakresie zaniedbywał potrzeby rodziny we wszystkich sferach. Można przyjąć, iż wnioskodawca zatracił się w chorobie alkoholowej. Sam wnioskodawca wielokrotnie wówczas wymagał opieki przy przyprowadzaniu do domu, czy w związku z wypadkami, którym uległ. Ówczesny dochód z działalności gospodarczej był w znacznej części przeznaczany na alkohol przez wnioskodawcę, który miał dostęp do konta firmowego. Pomimo sporych dochodów strony żyły skromnie. Udało im się jedynie przebudować dom na B., zakupić działkę na B. i zacząć tam budowę. Nie jest to wielki majątek. Wnioskodawcą będąc na rencie przeznaczał ją na alkohol i nie sprawował opiekli nad domem czy dziećmi. W toku sprawy ustalono, iż wnioskodawca niszczył sprzęty w domu, a nadto zaciągał drobne pożyczki na alkohol. Powyższe przemawiało za uwzględnieniem wniosku o nierówne udziały w części.

Prawidłowa była ocena Sądu Rejonowego, iż datą graniczną z punktu widzenia art. 43 § 2 KRO był 1994 r. i nasilenie się nałogu alkoholowego wnioskodawcy (w tym czasie wnioskodawca po raz pierwszy został zatrzymany prowadząc samochód w stanie nietrzeźwości, składał też wobec rodziny pisemne przyrzeczenia powstrzymywania się od picia). Wprawdzie, co podnoszono w apelacji uczestniczki, wnioskodawca już od początku lat 90-tych nadużywał alkoholu, natomiast nie w takim stopniu, aby wyłączało go to z wykonywania pracy zawodowej czy działalności gospodarczej, w której prowadzeniu aktywnie uczestniczył.

Ważąc powyżej argumenty Sąd przyjął, że udział wnioskodawcy w majątku objętym małżeńską wspólnością ustawową wynosi 1/4, a udział uczestniczki ¾. Postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu - XV Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 17 maja 2016 r. XV Ca 1751/15

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

5/5 - (95 votes)