Zgodnie z art. 56 § 1 KRO je?eli mi?dzy ma??onkami nast?pi? zupe?ny i trwa?y rozk?ad po?ycia, ka?dy z ma??onków mo?e ??da?, ?eby s?d rozwi?za? ma??e?stwo przez rozwód. Rozk?ad po?ycia jest zupe?ny, gdy nie istnieje mi?dzy ma??onkami wi?? duchowa, fizyczna ani gospodarcza. Natomiast trwa?o?? rozk?adu po?ycia ma??e?skiego wyst?puje wtedy, gdy do?wiadczenie ?yciowe pozwala przyj??, ?e na tle okoliczno?ci konkretnej sprawy powrót ma??onków do po?ycia nie nast?pi. Ponadto art. 56 § 2 i 3 KRO okre?la negatywne przes?anki orzeczenia rozwodu. Zgodnie z art. 56 § 2 KRO rozwód jest niedopuszczalny w sytuacji w której wskutek rozwodu mia?oby ucierpie? dobro wspólnych ma?oletnich dzieci ma??onków, b?d? te? je?eli z innych przyczyn orzeczenie rozwodu by?oby sprzeczne z zasadami wspó??ycia spo?ecznego. W ?wietle art. 56 § 3 KRO orzeczenie rozwodu jest niedopuszczalne w wyniku ??dania zg?oszonego przez ma??onka wy??cznie winnego rozk?adu po?ycia ma??e?skiego, je?eli drugi z ma??onków na rozwód nie wyra?a zgody, chyba ?e odmowa zgody na rozwód pozostawa?aby w sprzeczno?ci z zasadami wspó??ycia spo?ecznego.

Zgodnie z art. 57 § 1 KRO orzekaj?c rozwód s?d orzeka tak?e czy i który z ma??onków ponosi win? rozk?adu po?ycia. W ?wietle przepisów prawa rodzinnego ma??onkowie zobowi?zani s? do zgodnego wspó?dzia?ania dla dobra za?o?onej rodziny poprzez wspólne po?ycie, wzajemn? pomoc, wierno?? oraz wszelkie inne formy wspó?dzia?ania niezb?dne z punktu widzenia dobra rodziny (art. 23 KRO) oraz w zakresie si? oraz mo?liwo?ci zarobkowych i maj?tkowych do zaspokajania potrzeb rodziny, równie? poprzez osobiste starania na rzecz wychowania dzieci oraz prac? we wspólnym gospodarstwie domowym ( art. 27 KRO). Wskazane obowi?zki ma??onków s? obowi?zkami elementarnymi, stanowi?cymi trzon funkcjonowania ma??e?stwa. Dla ustalenia zawinienia strony rozk?adu po?ycia ma??e?skiego koniecznym jest ustalenie istnienia po stronie ma??onka obiektywnie ujmowanej winy. Z uwagi na fakt, ?e prawo rodzinne nie wykszta?ci?o w?asnego poj?cia winy koniecznym jest posi?kowanie si? w tym zakresie sposobem definiowania tego poj?cia przyj?tym na gruncie ogólnych norm prawa cywilnego ( art. 415 KC w zw. z art. 425 KC) oraz prawa karnego ( art. 9 KK). Zgodnie z ugruntowanym w tej kwestii pogl?dem dla istnienia winy konieczne jest stwierdzenie okre?lonego stosunku psychicznego do w?asnego zachowania wyra?aj?cego si? w zamiarze czy to bezpo?rednim, czy ewentualnym nagannego zachowania. Na gruncie przepisów rozwodowych nale?y za zawinione uzna? dzia?anie lub zaniechanie b?d?ce wyrazem woli ma??onka, które narusza obowi?zki okre?lone przepisami i prowadzi do rozk?adu po?ycia ma??e?skiego. Do przypisania ma??onkowi winy nie jest konieczne, by zamiarem ma??onka by?o obj?te okre?lone dzia?anie lub zaniechanie zmierzaj?ce do rozk?adu po?ycia, lecz wystarczy mo?liwo?? przewidywania znaczenia skutków danego dzia?ania lub zaniechania naruszaj?cego przepisy prawa.

Jakkolwiek to zawsze zale?y od okoliczno?ci danej sprawy i wykluczony jest w tym zakresie automatyzm, to jednak w ?wietle orzecznictwa zapad?ego w sprawach rodzinnych mo?na uzna?, ?e przyk?adami zawinionych przyczyn rozk?adu po?ycia ma??e?skiego s? nast?puj?ce przypadki:

• zdrada (tak?e z osob? tej samej p?ci),
• pozory zdrady (np. zamieszkanie przez  ma??onka przez d?u?szy okres czasu z inn? osob?, nawet je?li ostatecznie do niczego mi?dzy nimi nie dosz?o),
• brak lojalno?ci wobec wspó?ma??onka,
• brak wzajemnej troski, nieudzielenie pomocy, porzucenie w potrzebie,
• zniewa?anie,
• ci??ka obelga,
• przemoc fizyczna i psychiczna,
• odmowa wspó??ycia,
• cz?ste opuszczanie wraz z dzieckiem wspólnego domu i wyjazdy do rodziców nie spowodowane zachowaniem ma??onka,
• zaniedbywanie rodziny,
• opuszczenie ?ony w zaawansowanej ci??y, odmow? jej wsparcia w trudnych chwilach, nieinteresowanie si? porodem,
• przeznaczanie maj?tku wspólnego wy??cznie na w?asne potrzeby,
• nie przyczynianie si? do zaspokajania potrzeb rodziny,
• brak wspó?dzia?ania w prowadzeniu domu i wychowaniu dzieci,
• postawa egocentryczna,
• niech?? do podj?cia pracy zarobkowej pomimo istnienia takiej mo?liwo?ci, o ile wspó?ma??onek na niew?a?ciow?? takiego zachowania zwróci? uwag? i domaga? si? jego zmiany,
• niew?a?ciwe zachowanie skierowane wobec osoby bliskiej dla wspó?ma??onka (chodzi o wi?? rodzinn?, ale równie? przyjacielsk?), chyba ?e chodzi o osob?, z któr? wspó?ma??onek nawi?za? intymne po?ycie,
• odmawianie ?rodków utrzymania wspó?ma??onkowi,
• nadmierna uleg?o?? wobec innych osób (np. rodziców), co uniemo?liwia stworzenie w?asnej, odr?bnej rodziny,
• ograniczanie kontaktów ma??onka z rodzin?.

Finalnie, w kwestii, je?li ma??onek wyst?pi? do s?du z wnioskiem o orzeczenie o winie, po przeprowadzeniu ca?ego post?powania, mo?e spodziewa? si? nast?puj?cych wyroków:

1. s?d orzeka, ?e wy??cznie jeden z ma??onków jest winny rozk?adu po?ycia,
2. s?d orzeka, ?e oboje ma??onkowie ponosz? win?,
3. s?d orzeka, ?e oboje ma??onkowie s? niewinni.

Pami?ta? nale?y, i? przepis art. 57 § 1 k.r.io. nie ró?nicuje stopnia winy. Brak przeszkód do uznania ma??onków wspó?winnymi rozk?adu po?ycia w przypadku nierównego stopnia przyczynienia si? ka?dego z nich do rozk?adu po?ycia. Przewinienia obojga ma??onków nie znosz? si? wzajemnie, jak równie? przewinienia ci??szego rodzaju nie kompensuj? l?ejszych przewinie? drugiej strony. Wskaza? te? trzeba, ?e naruszenie obowi?zków ma??e?skich przez jednego z ma??onków nie uprawnia drugiego ma??onka do naruszania takich obowi?zków (por. S?d Najwy?szy w powo?ywanym ju? wyroku z dnia 8 stycznia 1999 r., I CKN 875/98, niepubl.).

W kontek?cie winy nie ulega w?tpliwo?ci, ?e ma??onek wy??cznie winny rozk?adu po?ycia nigdy nie mo?e si? domaga? alimentów od ma??onka niewinnego. Ma??onek niewinny mo?e z kolei ??da? przyczyniania si? w odpowiednim zakresie do zaspokajania swoich usprawiedliwionych, je?li rozwód poci?ga za sob? istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej (a wi?c niekoniecznie „niedostatek”, który oznacza znacznie trudniejsz? sytuacj? finansow?). W takim przypadku obowi?zek alimentacyjny nie jest ograniczony czasowo – trwa a? do momentu zawarcia przez niewinnego nowego zwi?zku ma??e?skiego.

Zgodnie z art. 58 § 1 KRO w wyroku orzekaj?cym rozwód s?d rozstrzyga o w?adzy rodzicielskiej nad wspólnym ma?oletnim dzieckiem obojga ma??onków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka w jakiej wysoko?ci ka?dy z ma??onków obowi?zany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Przy czym S?d uwzgl?dnia porozumienie ma??onków o sposobie wykonywania w?adzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, je?eli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Stosownie natomiast do § 1a tego przepisu S?d w przypadku braku porozumienia rodzicielskiego, uwzgl?dniaj?c prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania w?adzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. S?d mo?e powierzy? wykonywanie w?adzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczaj?c w?adz? rodzicielsk? drugiego do okre?lonych obowi?zków i uprawnie? w stosunku do osoby dziecka, je?eli dobro dziecka za tym przemawia.

Obowi?zek alimentacyjny rodziców wobec dzieci wynika z art. 133 § 1 KRO, w my?l którego rodzice s? obowi?zani do ?wiadcze? alimentacyjnych wzgl?dem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzyma? si? samodzielnie, chyba ?e dochody z maj?tku dziecka wystarczaj? na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zgodnie za? z art. 135 § 1 KRO zakres ?wiadcze? alimentacyjnych zale?y od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i maj?tkowych mo?liwo?ci zobowi?zanego. Przez usprawiedliwione potrzeby uprawnionego rozumie? nale?y potrzeby, których zaspokojenie zapewni mu, odpowiedni do jego wieku i uzdolnie?, prawid?owy rozwój fizyczny i duchowy. Mo?liwo?ci zarobkowe i maj?tkowe zobowi?zanego okre?laj? zarobki i dochody, jakie uzyska?by przy pe?nym wykorzystaniu swych si? fizycznych i zdolno?ci umys?owych, nie za? rzeczywiste zarobki i dochody. Dzieci maj? prawo do równej z rodzicami stopy ?yciowej niezale?nie od tego, czy ?yj? z nimi wspólnie, czy te? oddzielnie. Oznacza to, ?e im wy?szy standard ?ycia rodziców, tym na wy?szym poziomie powinni oni zaspokaja? potrzeby dzieci i gwarantowa? zaspokojenie nie tylko potrzeb podstawowych, ale i potrzeb na wy?szym poziomie.

Ponadto ustawodawca w § 2art. 135 KRO przewidzia? mo?liwo?? wykonania obowi?zku alimentacyjnego w ca?o?ci lub cz??ci wzgl?dem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzyma? si? samodzielnie tak?e poprzez osobiste starania o jego utrzymanie lub wychowanie. W tym wypadku ?wiadczenie alimentacyjne pozosta?ych zobowi?zanych polega na pokrywaniu w ca?o?ci lub cz??ci kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego (por. teza IV i VII uchw. SN z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, OSNCP 1988 r. Nr 4, poz. 42 oraz orz. SN z 10.10.1969 r. III CRN 350/69, OSNCP 1970, nr 2, poz. 15). W przypadku opó?nienia w zap?acie przez zobowi?zanego ?wiadcze? alimentacyjnych na rzecz uprawnionego, temu ostatniemu przys?uguje nadto roszczenie o odsetki ustawowe za opó?nienie w oparciu o art. 481 § 1 i 2 KC.

Sprawa s?dowa opracowana przez Kancelari?

S?d Okr?gowy wyrokiem:

1. rozwi?za? przez rozwód ma??e?stwo powódki D. K. i pozwanego J. K.– z winy obu stron;

2. powierzy? wykonywanie w?adzy rodzicielskiej nad ma?oletni? córk? stron W. K. ur. dnia (…) matce D. K., ograniczaj?c w?adz? rodzicielsk? ojca J. K. do wspó?decydowania o istotnych sprawach ?yciowych dziecka;

3. nie orzek? o kontaktach pozwanego J. K. z ma?oletni? córk? W. K.;

4. obci??y? kosztami utrzymania i wychowania ma?oletniej córki stron oboje rodziców z tym, ?e zas?dzi? od pozwanego na rzecz ma?oletniej W. K. alimenty w kwocie po 700 z? miesi?cznie, p?atne do r?k matki dziecka do 10 dnia ka?dego miesi?ca z ustawowymi odsetkami za opó?nienie na wypadek opó?nienia w zap?acie;

Zebrany w sprawie materia? dowodowy pozwala na przypisanie obojgu ma??onkom przewinie? i zaniedba? obowi?zków wynikaj?cych z art. 23 k.r.io.. W ocenie S?du strony nie sprosta?y powy?ej nakre?lonym obowi?zkom. Nie sposób doj?? do odmiennych wniosków, wobec tego co strony zdo?a?y przedstawi? w niniejszym post?powaniu. Obojgu ma??onkom mo?na zarzuci? brak szacunku, zrozumienia i wsparcia w realizacji ustalonych obowi?zków. Strony czyni?y sobie wzajemne zarzuty, pretensje, dochodzi?o mi?dzy nimi z ró?nych, nawet b?ahych powodów do cz?stych k?ótni, w czasie których oboje ma??onkowie krzyczeli, ubli?ali sobie, nadto pozwany cechowa? si? wybuchowo?ci?, krzykiem reagowa? nawet na drobne uwagi ?ony. Powódka zarzuca?a m??owi brak zaanga?owania porównywalnego do niej w podejmowaniu dodatkowej pracy i uzyskiwania wy?szych dochodów, twierdz?c ?e jest leniwy, zarzuca?a po?wi?canie wolnego czasu na wypoczynek przed telewizorem lub w?dkowanie, brak zaanga?owania i cierpliwo?ci w opiece nad córk?, brak wsparcia. Natomiast pozwany zarzuca? ?onie ci?g?e, nieuzasadnione pretensje, krytykowanie jego stara?, niezadowolenie z jego wynagrodzenia, brak zrozumienia dla jego problemów zdrowotnych (leczenia psychiatrycznego, neurologicznego), odpowiedzialno?? za, w jego ocenie, naganne wobec niego zachowania cz?onków rodziny, rozlicza? z czasu powrotu do domu po pracy, zw?aszcza po zmianach nocnych, zarzucaj?c niewierno??.

Zwróci? nale?y uwag?, i? D. K. przyj??a w ma??e?stwie dominuj?c? rol?. Powódka, mimo zg?aszanych zastrze?e? co do sposobu funkcjonowania ma??onków ze strony m??a o wykazanie wi?kszego zainteresowania jego osob?, ca?kowicie je zignorowa?a, nie stara?a si? zadba? o m??a, nie wykazywa?a zainteresowania jego problemami i potrzebami. Pozwany podj?? leczenie psychiatryczne z powodu nadmiernej nerwowo?ci, stanów l?kowych. Powódka ujawni?a to wobec swojej, co negatywnie wp?ywa?o na samopoczucie m??a, zw?aszcza gdy temat jego leczenia poruszany by? przez cz?onków rodziny ?ony, w tym w tonie ?artobliwym. Nadto mi?dzy ma??onkami coraz cz??ciej dochodzi?o do sprzeczek i nieporozumie?, a zaakceptowany model funkcjonowania rodziny – pracy powódki w istocie ponad si?y i ci?g?ego mijania ma??onków, skutkowa? ich oddalaniem, zm?czenie i ci?g?e wzajemne pretensje budowa?o atmosfer? wzajemnej niech?ci, nerwowo?ci, pot?gowanej przez wybuchowo?? pozwanego i reagowanie krzykiem w czasie nawet wymiany zda?, a nast?pnie odpowiedzi krzykiem przez powódk? na takie zachowanie m??a. Nadto pocz?tkowo ma??onkowie zgodnie d??yli do osi?gni?cia i utrzymania dobrego statusu materialnego.

Strony uzgodni?y podzia? ról w ma??e?stwie, a w konsekwencji po stronie pozwanego ograniczonych obowi?zków w zakresie opieki nad dzieckiem i domowych przy nie?wiadczeniu pracy przez powódk?, który po zmianie okoliczno?ci zwi?zanych z podj?ciem zatrudnienia przez D. K. nie zosta? w adekwatnym zakresie zmieniony, co skutkowa?o wzajemnymi pretensjami stron w tym zakresie. Strony wspólnie podj??y decyzj? o zakupie wi?kszego mieszkania i zaci?gni?ciu kredytu hipotecznego, a pozostawieniu dotychczasowego mieszkania i jego wynajmowaniu. Na tle realizacji obowi?zków rodzinnych i zawodowych dochodzi?o pomi?dzy stronami do k?ótni, sprzeczek s?ownych, powódka chc?c zachowania i podnoszenia statusu materialnego, oczekiwa?a zarazem wi?kszego zaanga?owania m??a w obowi?zki zawodowe oraz domowe i ?ycie rodziny. Na uwagi powódki w tym zakresie pozwany natomiast reagowa? zdenerwowaniem, obie strony u?ywa?y w czasie takiej k?ótni s?ów obra?liwych, sytuacje te powtarza?y si?. Kolejnym przejawem winy ze strony powódki by?o samowolne rozdysponowanie przez ni? wspólnymi ?rodkami pieni??nymi, na etapie kiedy nie nast?pi? rozk?ad po?ycia ma??e?skiego, za? po stronie pozwanego ra??co naganna by?a przemoc fizyczna wobec ?ony, jakiej dopu?ci? si?. Pozwana ca?kowicie zignorowa?a osob? wspó?ma??onka, dokonuj?c wyp?aty 17 000 z? ze wspólnego konta.

Kwesti? sporn? pomi?dzy stronami by?a wysoko?? alimentów jakie powód powinien uiszcza? na ma?oletni? córk?. W niniejszej sprawie obowi?zek alimentacyjny poprzez osobiste starania, codzienn? trosk? o dziecko b?dzie realizowa?a powódka, z któr? dziecko zamieszkuje, której zakres determinowany jest wiekiem dziecka. Pozwany natomiast b?dzie rodzicem dope?niaj?cym, dlatego te? powinien w wi?kszym zakresie finansowym przyczynia? si? do jego utrzymania. S?d przyj??, i? koszty utrzymania ma?oletniej W. obejmuj?: wy?ywienie 500z?, odzie? obuwie 200z?, ?rodki higieniczno- kosmetyczne 50z?, basen 80z?, obiady w szkole 120z?, abonament telefoniczny 50z?, rozrywka 100z?, oraz rocznie wyprawka szkolna 250z?, rada rodziców 50z?, ubezpieczenie 38z?, sk?adki szkolne 50z?, wycieczki szkolne 200z?. Ma?oletnia W. z uwagi na prze?ywane trudno?ci emocjonalne zwi?zane z rozwodem rodziców wymaga konsultacji u psychologa, co generuje wydatki rz?du 60z? co 2-3 miesi?ce, gdy? w cz??ci korzysta z konsultacji w ramach NFZ. Udzia? ma?oletniej w kosztach utrzymania wspólnego mieszkania stron, w którym zamieszkuje wraz z matk? to 260z?. Z uwagi na skrzywienie kr?gos?upa zachodzi konieczno?? ucz?szczania dziecka na zaj?cia z basenu. Ma?oletnia jest pod sta?? kontrol? poradni (…)w O.. Powódka z uwagi na ?wiadczon? w zwi?kszonym wymiarze prac? w systemie zmianowym wskaza?a, i? korzysta z pomocy opiekunki i siostry, co generuje dodatkowe koszty rz?du 400z? miesi?cznie, jednak?e nie zaoferowa?a dowodów dla wykazania ponoszenia wskazanych kosztów (art. 6 KC).

Maj?c na uwadze zakres usprawiedliwionych potrzeb ma?oletniego dziecka stron, determinowany jego wiekiem oraz uwzgl?dniaj?c mo?liwo?ci zarobkowe powoda, S?d zas?dzi? od J. K. na rzecz ma?oletniej W. alimenty w wysoko?ci po 700 z? miesi?cznie. S?d wzi?? pod uwag? typowe koszty utrzymania dziecka w wieku (…) lat, w tym wydatki na ?ywno??, odzie?, ?rodki higieniczne, dora?ne leczenie oraz przypadaj?cy na ma?oletni? koszt utrzymania mieszkania. Powódka nie wykaza?a bowiem celowo?ci ponoszenia ponadprzeci?tnych wydatków. Koszty kredytu zaci?gni?tego wspólnie przez strony obci??aj?cego mieszkanie, s? kwesti? rozlicze? pomi?dzy ma??onkami i wskazywanie tego wydatku w?ród kosztów utrzymania dziecka nie mo?e zosta? przez S?d uznane. Wysoko?? ?wiadczenia alimentacyjnego pozostaje na to?samym poziomie jak w udzielonym zabezpieczeniu, albowiem od tego czasu nie nast?pi?a zmiana okoliczno?ci wp?ywaj?cych na wysoko?? ?wiadczenia alimentacyjnego, co wskaza?a sama pozwana. W sprawie bezspornym by?o, ze nie zaistnia?y warunki maj?ce wp?yw na ewentualn? modyfikacj? obowi?zku alimentacyjnego pozwanego. Strony nadal pracuj? na tych samych stanowiskach, uzyskuj? podobne dochody, jak równie? potrzeby dziecka nie wzros?y w sposób istotny.

Pozwany jest osob? w sile wieku, zdoln? do pracy, posiadaj?c? do?wiadczenie zawodowe, zw?aszcza ?e przy ustalonym udziale w?asnym w bezpo?redniej pieczy nad dzieckiem dysponuje mo?liwo?ci? poszukiwania i podj?cia dodatkowej pracy. Jego aktualny stan zdrowia nie wyklucza bowiem podejmowania zatrudnienia i wywi?zywania si? z obowi?zku alimentacyjnego.Wyrok S?du Apelacyjnego – I Wydzia? Cywilny I ACa 1006/19

W przypadku jakichkolwiek pyta? b?d? w?tpliwo?ci, pozostajemy do Pa?stwa dyspozycji. Prosimy przej?? do zak?adki kontakt.

Z wyrazami szacunku.