Wybudowanie przez małżonków budynku czy domu na nieruchomości lub ziemi teściów

Wybudowanie przez małżonków budynku czy domu na nieruchomości lub ziemi teściów

Samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem. Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem. W sytuacji gdy podmiotami takimi są małżonkowie, roszczenie przysługuje im łącznie.

Roszczenie o przeniesienie  własności nieruchomości powstaje, jeżeli spełnione są kumulatywnie następujące przesłanki:

1) samoistne posiadanie osoby, która wzniosła budynek lub inne urządzenie,

2) dobra wiara posiadacza,

3) wzniesienie budynku lub wzniesienie innego urządzenia,

4) znaczna różnica wartości wzniesionej budowli i działki zajętej pod budowę.

Wzniesieniem budynku nie jest jego budowa w stadium początkowym (np. wybudowanie fundamentów czy fragmentów ścian), można natomiast uznać budynek za wzniesiony, gdy znajduje się w tzw. stanie surowym. Nie jest wzniesieniem budynku  nadbudowa lub wykończenie przez posiadacza istniejącego już budynku chyba, że jest to nadbudowa lub przebudowa, która doprowadziła do powstania nowego obiektu, nieporównywalnie droższego od dotychczasowego.

Wykupowi podlega nie cała nieruchomość, lecz tylko ta jej część, na której znajduje się budynek lub inne urządzenie. W sytuacji wyjątkowej, gdy względy społeczno-gospodarcze za tym w szczególny sposób przemawiają, a budynek jest tego rodzaju, że do jego produkcyjnego wykorzystania potrzebne jest zaplecze w postaci większego areału gruntu, wykupem może być objęty także ten większy areał gruntu.

Roszczenie, o jakim mowa, wygasa, gdy samoistny posiadacz gruntu stanic się jego właścicielem na innej podstawie prawnej, np. w drodze dziedziczenia. Nie wygasa ono jednak w przypadku, gdy tenże samoistny posiadacz nabędzie jedynie udział we współwłasności gruntu, stanie się jego współwłaścicielem w ułamkowej części. Jego roszczenie ulega wtedy zmianie o tyle, że może on żądać od pozostałych współwłaścicieli, by przenieśli na niego swoje udziały we współwłasności gruntu. Jest to sytuacja zbliżona do tej, jaka zaistnieje, gdy współwłaściciel wzniesie na gruncie stanowiącym przedmiot współwłasności, będącym w jego samoistnym posiadaniu w dobrej wierze, budynek o wartości znacznie przenoszącej wartość zajętej na ten cel działki. Wówczas to, zgodnie z ustalonym w judykaturze i podzielonym w doktrynie poglądem, współwłaścicielowi przysługuje w stosunku do drugiego współwłaściciela pozostałych współwłaścicieli roszczenie z art. 231 § 1 KC (zob. uchwałę SN z dnia 22 lutego 1956 r. IV CO 1/56 - OSN 1957, poz. 77, aktualne pod rządem KC).

Przepis art. 231 § 1 KC może mieć zastosowanie w postępowaniu o dział spadku. Wskazują na tę możliwość wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach o dział spadku obejmującego gospodarstwo rolne (zob. uchwałę Pełnego Składu Izby Cywilnej z dnia 15 grudnia 1969 r. III CZP 12/69 - OSNCP 1970, z. 3, poz.39). Jednakże realizacja roszczenia z art. 231 § 1 KC w postępowaniu o dział spadku może nastąpić - ze skutkami określonymi w art. 618 § 2 i 3 KPC - tylko wtedy, jak to trafnie przyjęto w doktrynie, gdy podmiotami roszczenia o wykup są wyłącznie współspadkobiercy lub współwłaściciele. Oznacza to, że jeżeli choćby jedną ze stron jest osoba trzecia, dochodzenie roszczenia jest możliwe tylko w odrębnym procesie. Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 27 marca 1986 r. III CZP 3/86

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.