Zabezpieczenie alimentów na dzieci

Zabezpieczenie alimentów na dzieci

Postępowanie o zabezpieczenie alimentów na dzieci ma charakter pomocniczy w stosunku do postępowania rozpoznawczego oraz postępowania egzekucyjnego. Postępowanie to cechuje się pewną samodzielnością o charakterze funkcjonalnym (wyrażającą się w udzielaniu tymczasowej, prowizorycznej ochrony prawnej osobom potrzebującym) oraz strukturalnym (znajdującą odzwierciedlenie w tym, że postępowanie zabezpieczające zawsze nawiązuje do określonego postępowania rozpoznawczego, które ma zostać wszczęte w przyszłości albo już się toczy). Nie zmienia to jednak zasadniczej cechy postępowania zabezpieczającego, którą jest akcesoryjność wobec postępowania rozpoznawczego i egzekucyjnego.

Alimenty należą do roszczeń uprzywilejowanych, których szczególna ochrona wypływa z ważnych racji społecznych i ma na celu zabezpieczenia wykonania orzeczenia, które ma zostać wydane w przyszłości. Zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych może mieć dwojaki charakter. Może to być typowe zabezpieczenie konserwacyjne zmierzające do utrzymania stanu majątkowego dłużnika w celu zapewnienia wierzycielowi alimentacyjnemu zaspokojenia (czyli skuteczności egzekucji przyszłego wyroku zasądzającego alimenty przy wykorzystaniu sposobów zabezpieczenia wskazanych w art. 747 K.p.c.).

Zabezpieczenie alimentów na dzieci Poznań

Może to być również zabezpieczenie nowacyjne uregulowane w art. 753 K.p.c., który stanowi, że w sprawach o alimenty zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu obowiązanego do zapłaty uprawnionemu jednorazowo albo okresowo określonej sumy pieniężnej. Zabezpieczenie nowacyjne ma na celu stworzenie na czas trwania procesu nowej, prowizorycznej sytuacji, w której osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, zostaje zobowiązana do zapłaty (jednorazowo albo okresowo) pewnej sumy pieniężnej. Celem zabezpieczenia w tym przypadku nie jest zapewnienie egzekucyjnego wykonania przyszłego wyroku, lecz natychmiastowe dostarczanie uprawnionemu środków utrzymania. Jak zauważa się w orzecznictwie, ze względu na czas trwania postępowania rozpoznawczego w sprawach o alimenty uzasadnione jest obejmowanie kwotą zabezpieczenia pełnych środków utrzymania osoby uprawnionej, gdyż niweluje się wówczas zjawisko narastania zaległości egzekucyjnych, a pozwany ma przewidywalną sytuację procesową (por. wyr. Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 14 grudnia 1995 r. I ACr 850/95, OSA 1996, Nr 3, poz. 14).

W każdym przypadku udzielenia zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych poprzez zobowiązanie obowiązanego do uiszczania uprawnionemu okresowo określonej kwoty pieniężnej dochodzi do zaspokojenia wierzyciela do wysokości dokonanej zapłaty, nie wyłączając sytuacji, gdy wniosek o zabezpieczenie alimentów został uwzględniony jedynie częściowo (por. J. Jagieła, Zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych, NP 1991, nr 1-3, s. 54.). W tym przypadku zabezpieczenie prowadzi jednakże do prowizorycznego zaspokojenia uprawnionego, dlatego też zakaz, jaki statuuje art. 731 K.p.c. (zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia), nie ma tu zastosowania. Przyjmuje się, że zobowiązanie do okresowego płacenia określonej sumy pieniężnej - ze względu na charakter świadczeń alimentacyjnych - winno być podstawowym sposobem zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych, natomiast nakaz jednorazowej zapłaty powinien mieć miejsce jedynie wyjątkowo.

Zabezpieczenie alimentów na dzieci Poznań

Wykonanie postanowienia o nowacyjnym zabezpieczeniu roszczeń alimentacyjnych odbywa się w trybie egzekucji świadczeń pieniężnych, po zaopatrzeniu postanowienia sądu o zabezpieczeniu w klauzulę wykonalności. Należy jednak podkreślić, że w żadnym razie nie jest to zaspokojenie definitywne, lecz o charakterze prowizorycznym i warunkowym.

 Jeżeli bowiem powództwo wierzyciela o zasądzenie alimentów nie zostanie uwzględnione, to z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu (odrzucającego pozew, oddalającego żądanie, umarzającego postępowanie) następuje upadek zabezpieczenia na podstawie art. 744 § 1 K.p.c. Upadek zabezpieczenia oznacza zniweczenie z mocy prawa bezpośrednich skutków postanowienia o zabezpieczeniu. Postępowanie prowadzone w trybie egzekucji świadczeń pieniężnych na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia podlega umorzeniu po przedłożeniu orzeczenia pozbawiającego postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia wykonalności (zob. art. 825 pkt 2 K.p.c.) lub postanowienia sądu stwierdzającego upadek zabezpieczenia (mającego charakter deklaratywny), którego wydanie jest przewidziane w art. 744 § 3 w zw. z 7541 § 3 K.p.c. oraz w art. 7541 § 3 K.p.c.

Uchylenie zabezpieczenia alimentów

Z kolei, jeżeli powództwo o alimenty zostanie uwzględnione w całości lub w części prawomocnym wyrokiem (albo uprawomocni się orzeczenie umarzające postępowanie wobec zawarcia przez strony ugody), odpadają przyczyny, dla których dokonano zabezpieczenia. Ochronę prawną zapewnia bowiem uprawnionemu prawomocne orzeczenie sądu (albo ugoda). Z tego względu ustawodawca przesądził, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej albo jeżeli sąd inaczej nie postanowi, zabezpieczenie upada po upływie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu (zob. art. 7541 § 1 K.p.c.). W tym przypadku cel upadku zabezpieczenia jest inny - w okresie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie uprawniony powinien podjąć niezbędne kroki zmierzające do realizacji swego prawa podmiotowego (zaspokojenia zabezpieczonego wcześniej roszczenia), o ile takie kroki są konieczne, tzn. egzekwować kwotę zasądzoną w wyroku (lub wynikającą z ugody). Jeżeli bowiem dłużnik dobrowolnie nie świadczy, egzekucja staje się naturalną i jedyną drogą uzyskania zaspokojenia roszczenia, które uprzednio było zabezpieczone. Ustawodawca przyjął co do zasady (wyjątek - zob. art. 7541 § 2 K.p.c.) okres miesięczny za wystarczający do tego, żeby wierzyciel złożył wniosek o wszczęcie egzekucji, a nie korzystał w dalszym ciągu z zabezpieczenia. W omawianym przypadku wszczęcie egzekucji we wskazanym terminie zapewnia ciągłość w realizacji uprawnień wierzyciela.

Zabezpieczenie alimentów na dzieci Poznań

Zwrot alimentów

W razie upadku zabezpieczenia na tej podstawie, że żądania nie uwzględniono (prawomocnie odrzucono pozew, oddalano żądanie lub umorzono postępowanie - zob. art. 744 § 1 K.p.c.), obowiązanemu (pozwanemu) przysługuje roszczenie o zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego w postępowaniu zabezpieczającym świadczenia. Roszczenie to przysługuje także w przypadku uwzględnienia żądania o zasądzenie alimentów w rozmiarze mniejszym niż wynikający z postanowienia o zabezpieczeniu albo za okres krótszy niż od chwili udzielenia zabezpieczenia. Natomiast w sytuacji, gdy uprawniony otrzyma w trybie zabezpieczenia to, co zostało zasądzone w przyszłym wyroku (albo później ustalone w ugodzie sądowej), nowacyjne zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych doprowadzi do zaspokojenia wierzyciela. Oznacza to w konsekwencji, że zasądzone w wyroku (albo ustalone w ugodzie sądowej) świadczenie alimentacyjne jest świadczeniem tożsamym z tym, które zostało uzyskane wcześniej na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu nowacyjnym wydanego w oparciu o art. 753 K.p.c.

Sprawa sądowa opracowana przez Kancelarię

Małoletni powód O. N. – reprezentowany przez matkę – wniósł o zasądzenie od pozwanego P. N. alimentów w kwotach po 1500 zł miesięcznie oraz o udzielenie zabezpieczenia, na czas trwania procesu, alimentów w kwocie po 1500 zł miesięcznie. W uzasadnieniu pozwu m.in. wskazano, iż: małoletni powód urodził się (...); po pierwszych urodzinach małoletniego jego rodzice nie byli już razem; koszty związane z utrzymaniem małoletniego powoda opiewają na kwotę około 2400 zł miesięcznie (wyżywienie 400 zł, zakup odzieży 150 zł, środki czystości i chemia domowa 100 zł, opłata za żłobek wraz z wyżywieniem około 1200 zł, zabawki 100zł, rozrywka 100 zł, wizyty lekarskie oraz zakup leków 100 zł, wypoczynek letni 160 zł – miesięcznie oraz udział w 1/2 kosztów utrzymania mieszkania w tym około 100 zł miesięcznie za energię elektryczną); matka małoletniego powoda od 2 stycznia 2018 r. zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę na ¼ etatu na stanowisku sprzedawcy i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 525 zł brutto miesięcznie. Ponadto wskazano, iż pozwany zatrudniony jest w firmie polskiej, lecz wyjeżdża na delegacje do Szwecji. Matka małoletniego powoda wskazała również, że pozwany przekazał jej na utrzymanie syna w październiku kwotę 600 zł i kwotę 398 zł za żłobek, w listopadzie i grudniu 2017 r. kwotę 600 zł i kwotę 475 zł za żłobek oraz w styczniu br. kwotę 600 zł.

Zabezpieczenie alimentów na dzieci Poznań

W ocenie Sądu, natomiast brak jest podstaw by zasądzić oczekiwaną przez stronę powodową kwotę zabezpieczenia w wysokości 1500 złotych. Strona powodowa nie uprawdopodobniła bowiem, że usprawiedliwione koszty związane z utrzymaniem małoletniego powoda opiewają na kwotę 2400 zł miesięcznie. Podkreślenia wymaga przy tym okoliczność, że do pozwu – poza odpisem aktu USC oraz umową o świadczenie opieki na dzieckiem – nie załączono żadnych dokumentów, które by obrazowały wysokość wydatków związanych z utrzymaniem dziecka.

Zdaniem Sądu strona powodowa uprawdopodobniła w sposób niedostateczny, iż usprawiedliwione koszty związane z utrzymaniem małoletniego powoda wynoszą tyle, co wskazano w pozwie. Matka małoletniego powoda nie przedstawiła dowodów na poparcie tezy w zakresie kosztów utrzymania dziecka, na które składają się koszty ubrań, wyżywienia, leczenia, zabawek, opłat związanych z rozrywką. Podaną kwotę oparła jedynie na podstawie oszacowania. Rozpoznając wniosek o zabezpieczenie powództwa nie można opierać się jedynie na szacunkach strony powodowej. W konsekwencji nieuprawdopodobnienia wskazanej kwoty, Sąd dokonał samodzielnej oceny potrzeb małoletniego z uwagi na zasady doświadczenia życiowego i określił koszt utrzymania małoletniego na kwotę 1800 złotych miesięcznie. W tym koszt zakupu odzieży dla dziecka w kwocie 100 złotych miesięcznie, albowiem wydatek ten zasadniczo kształtuje się na takim poziomie. Koszty wyżywienia natomiast powinny oscylować w granicy 250 złotych miesięcznie, bowiem małoletni w żłobku ma zapewnione pełne wyżywienie. W związku z tym, iż matka małoletniego, oprócz opłaty za prąd w wysokości 100 zł miesięcznie, nie wskazała jakie ponosi wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, Sąd ocenił udział małoletniego powoda w ½ wskazanych kosztów, tj. w wysokości 50 zł. Ponadto w ocenie Sądu średni miesięczny koszt zakupu środków higieny powinien wynosić 100 złotych, z tytułu kosztów leczenia 20 zł miesięcznie i koszt zakupu zabawek i rozrywki 80 zł miesięcznie. Co do kosztów związanych z opłatą za żłobek, Sąd dał wiarę matce małoletniego i ocenił je na kwotę około 1200 zł miesięcznie. Sąd nie uwzględnił natomiast kosztu wypoczynku letniego, albowiem pojedyncze wydatki nie podlegają zaspokojeniu w ramach obowiązku alimentacyjnego, ten dotyczy bowiem jedynie wydatków ponoszonych cyklicznie, a nie wydatków jednorazowych. Takie jednorazowe wydatki mogą podlegać alimentacji jedynie w ramach incydentalnie zasądzanych kwot, przeznaczanych na konkretne cele.

Zdaniem Sądu, powyższe wydatki i to we wskazanej powyżej wysokości – oceniane przez pryzmat zasad doświadczenia życiowego i zawodowego – są w sposób naturalny związane z utrzymaniem osoby w takim wieku jak małoletni powód. W tym miejscu należy wskazać iż konieczność odwołania się zasad doświadczenia życiowego i zawodowego w zakresie wydatków związanych z utrzymaniem małoletniego powoda wynikała z powołanego faktu, że do pozwu, oprócz umowy o świadczenie opieki nad dzieckiem, nie załączono żadnych dokumentów, z których by wynikała wysokość wydatków związanych z utrzymaniem małoletniego powoda. Oczywistym przy tym jest stwierdzenie, że każde dziecko generuje określone wydatki, dlatego Sąd nie mógł uznać, iż strona powodowa w ogóle nie uprawdopodobniła, jakie wydatki wiążą się z utrzymaniem małoletniego O. N.. Niemniej – jak już sygnalizowano – wydatki, które nie zostały uwzględnione przez Sąd w powyższym zestawieniu, a które to wydatki zostały wyszczególnione w uzasadnieniu pozwu, na tyle odbiegają od wydatków związanych z utrzymaniem kilkuletniego dziecka, że odwołując się do zasad doświadczenia życiowego i zawodowego Sąd nie mógł ustalić usprawiedliwionych kosztów utrzymania dziecka na poziomie 2400 zł miesięcznie.

W ocenie Sądu – na obecnym etapie postępowania – należy uznać, iż pozwany winien uczestniczyć w kosztach utrzymania małoletniego powoda kwotą 900 zł miesięcznie, które pokrywają w połowie koszty związane z utrzymaniem małoletniego O. N., albowiem w świetle twierdzeń pozwu należy stwierdzić, że pozwany z racji posiadania pracy ma stałe źródło dochodu i jednocześnie nie zwalnia się z obowiązku alimentacyjnego poprzez osobistą pieczę nad dzieckiem. Ponadto należy podkreślić, iż matka małoletniego nie wykazała, aby nie mogła pracować w pełnym wymiarze, tym bardziej że małoletni powód uczęszcza do żłobka czynnego od godziny 7 do 17:30.

Jednocześnie należy wskazać, iż przedmiotowa kwota – jako udział pozwanego w kosztach utrzymania małoletniego powoda – może ulec zmianie w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, po przeprowadzeniu stosownego postępowania dowodowego w sprawie. W zakresie przewyższającym kwotę 900 zł alimentów na rzecz małoletniego powoda Sąd oddalił wniosek o udzielenie zabezpieczenie. Postanowienie Sądu Rejonowego - VIII Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 30 listopada 2017 r. VIII RC 103/18

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

5/5 - (106 votes)