Zgodnie z art. 84 KRO s?dowego ustalenia ojcostwa mo?e ??da? dziecko, jego matka oraz domniemany ojciec dziecka. Jednak?e matka ani domniemany ojciec nie mog? wyst?pi? z takim ??daniem po ?mierci dziecka lub po osi?gni?ciu przez nie pe?noletno?ci (§ 1). Dziecko albo matka wytacza powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko domniemanemu ojcu, a gdy ten nie ?yje – przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez s?d opieku?czy (§ 2).
Zgodnie z art. 89 § 1 KRO je?eli ojcostwo zosta?o ustalone przez uznanie, dziecko nosi nazwisko wskazane w zgodnych o?wiadczeniach rodziców, sk?adanych jednocze?nie z o?wiadczeniami koniecznymi do uznania ojcostwa. Rodzice mog? wskaza? nazwisko jednego z nich albo nazwisko utworzone przez po??czenie nazwiska matki z nazwiskiem ojca dziecka. Je?eli rodzice nie z?o?yli zgodnych o?wiadcze? w sprawie nazwiska dziecka, nosi ono nazwisko sk?adaj?ce si? z nazwiska matki i do??czonego do niego nazwiska ojca. Do zmiany nazwiska dziecka, które w chwili uznania ju? uko?czy?o trzyna?cie lat, jest potrzebna jego zgoda.
Stosownie do tre?ci art. 89 § 2 KRO w razie s?dowego ustalenia ojcostwa s?d nadaje dziecku nazwisko w wyroku ustalaj?cym ojcostwo, stosuj?c odpowiednio przepisy § 1. Je?eli dziecko uko?czy?o trzyna?cie lat, do zmiany nazwiska jest potrzebna jego zgoda.
Stosownie do tre?ci art. 93 KRO w?adza rodzicielska przys?uguje obojgu rodzicom (§ 1). Je?eli wymaga tego dobro dziecka, s?d w wyroku ustalaj?cym pochodzenie dziecka mo?e orzec o zawieszeniu, ograniczeniu lub pozbawieniu w?adzy rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców. Przepisy art. 107 i art. 109 – 111 stosuje si? odpowiednio (§ 2).
Zgodnie z art. 111 § 1 KRO, je?eli w?adza rodzicielska nie mo?e by? wykonywana z powodu trwa?ej przeszkody albo je?eli rodzice nadu?ywaj? w?adzy rodzicielskiej lub w sposób ra??cy zaniedbuj? swe obowi?zki wzgl?dem dziecka, s?d opieku?czy pozbawi rodziców w?adzy rodzicielskiej. Pozbawienie w?adzy rodzicielskiej mo?e by? orzeczone tak?e w stosunku do jednego z rodziców.
W tym miejscu nale?y wskaza?, i? do pozbawienia w?adzy rodzicielskiej z powodu ra??cego zaniedbywania obowi?zków wzgl?dem ma?oletniego dziecka upowa?nia S?d tylko takie zaniedbanie obowi?zków wzgl?dem dziecka, które mog? by? zakwalifikowane jako ra??ce. Musz? to by? wi?c zaniedbania powa?ne lub zaniedbania o mniejszej wadze, lecz nacechowane nasileniem z?ej woli, uporczywo?ci? i niepoprawno?ci? (zob. postanowienie SN z dnia 19 czerwca 1997 r., III CKN 122/97 (w:) J. Gudowski, Kodeks rodzinny i opieku?czy. Orzecznictwo…, s. 379).
Zgodnie z art. 107 KRO, je?eli w?adza rodzicielska przys?uguje obojgu rodzicom ?yj?cym w roz??czeniu, s?d opieku?czy mo?e ze wzgl?du na dobro dziecka okre?li? sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. S?d pozostawia w?adz? rodzicielsk? obojgu rodzicom, je?eli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania w?adzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Rodze?stwo powinno wychowywa? si? wspólnie, chyba ?e dobro dziecka wymaga innego rozstrzygni?cia (§ 1). W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, s?d, uwzgl?dniaj?c prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania w?adzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. S?d mo?e powierzy? wykonywanie w?adzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczaj?c w?adz? rodzicielsk? drugiego do okre?lonych obowi?zków i uprawnie? w stosunku do osoby dziecka, je?eli dobro dziecka za tym przemawia (§ 2).
Kolejno nale?y wskaza?, i? zgodnie z art. 133 § 1 KRO, rodzice s? obowi?zani do ?wiadcze? alimentacyjnych wzgl?dem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzyma? si? samodzielnie, chyba ?e dochody z maj?tku dziecka wystarczaj? na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Nale?y przy tym podnie??, i? stosownie do tre?ci art. 135 § 1 KRO, zakres ?wiadcze? alimentacyjnych zale?y od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i maj?tkowych mo?liwo?ci zobowi?zanego.
W ocenie S?du, wszystkie wydatki wyszczególnione w stanie faktycznym niniejszego uzasadnienia, jako koszty zwi?zane z utrzymaniem ma?oletnich powódek i we wskazanej tam wysoko?ci (??cznie po ok. 900 z? ?redniomiesi?cznie), s? wydatkami usprawiedliwionymi w rozumieniu art. 135 § 1 KRO, a wi?c wydatkami, które powinny by? pokrywane w pierwszej kolejno?ci przez rodziców dziecka. Podkre?lenia wymaga przy tym fakt, i? przedmiotowe wydatki (oraz ich wysoko??) – oceniana przez pryzmat zasad do?wiadczenia ?yciowego i zawodowego – s? adekwatne do potrzeb ma?oletnich powódek przy uwzgl?dnieniu ich wieku, stanu zdrowia, dotychczasowego poziomu ?ycia, mo?liwo?ci zarobkowych i maj?tkowych rodziców dzieci, potrzeb rozwojowych, emocjonalnych dzieci, potrzeby stymulowania ich rozwoju, a tak?e przy uwzgl?dnieniu cen dóbr i us?ug jakie wi??? si? z zaspokajaniem poszczególnych potrzeb. W rezultacie, wysoko?? przedmiotowych wydatków nie mo?e by? poczytana za zbyt wygórowan?, ani za zbyt nisk?.
Zgodnie z art. 135 § 2 KRO wykonywanie obowi?zku alimentacyjnego wzgl?dem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzyma? si? samodzielnie mo?e polega? w ca?o?ci lub w cz??ci na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku ?wiadczenie alimentacyjne pozosta?ych zobowi?zanych polega na pokrywaniu w ca?o?ci lub w cz??ci kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.
Zgodnie z art. 141 § 1 KRO, ojciec nieb?d?cy m??em matki obowi?zany jest przyczyni? si? w rozmiarze odpowiadaj?cym okoliczno?ciom do pokrycia wydatków zwi?zanych z ci??? i porodem oraz kosztów trzymiesi?cznego utrzymania matki w okresie porodu. Z wa?nych powodów matka mo?e ??da? udzia?u ojca w kosztach swego utrzymania przez czas d?u?szy ni? trzy miesi?ce. Je?eli wskutek ci??y lub porodu matka ponios?a inne konieczne wydatki albo szczególne straty maj?tkowe, mo?e ona ??da?, a?eby ojciec pokry? odpowiedni? cz??? tych wydatków lub strat. Roszczenia powy?sze przys?uguj? matce tak?e w wypadku, gdy dziecko urodzi?o si? nie?ywe.
Wed?ug orzeczenia S?du Najwy?szego z 8 pa?dziernika 1953 r. (I C 1261/53) – za wydatki zwi?zane z ci??? i porodem nale?y uwa?a? „wszystkie wydatki, które sta?y si? potrzebne wskutek ci??y lub porodu, których by matka dziecka nie mia?a, gdyby nie by?a w ci??y albo gdyby nie rodzi?a”. Innymi s?owy, chodzi o pomniejszenie zasobów materialnych matki dziecka jako nast?pstwa ci??y lub porodu. Za taki wydatek zwi?zany z urodzeniem dziecka tradycyjnie uwa?a si? nabycie wózka i wyprawki dla noworodka, a nadto odnowienie pokoju i przestawienie pieca, je?li by?o to konieczne ze wzgl?du na poród, zdrowie dziecka i przestrzeganie zasad higieny (zob. orzeczenie SN z 8 pa?dziernika 1953 r., I C 1261/53, cytowane przez B. Dobrza?skiego, Kodeks rodzinny…, s. 810). Do wydatków zwi?zanych z ci???, które mog? stanowi? normalne nast?pstwa takiego stanu, mo?na zaliczy? m.in. koszty odzie?y ci??owej, opieki medycznej nad matk? w czasie ci??y, w tym wizyt u ginekologa, bada? USG, odpowiednich od?ywek i medykamentów (np. kwasu foliowego, witamin, ?elaza), których przyjmowanie ma zwi?zek z ci??? lub porodem (te, których przyjmowanie nie ma zwi?zku z ci??? lub porodem, mog? by? brane pod uwag? przy kosztach trzymiesi?cznego utrzymania matki). Do wydatków zwi?zanych z porodem (z urodzeniem si? dziecka) zalicza si? koszty opieki medycznej nad matk? i dzieckiem w trakcie porodu, a nadto koszty zwyczajnego wyposa?enia noworodka, niezb?dnego mu w pocz?tkowym okresie jego ?ycia (tzw. wyprawki). W praktyce poj?cie wyprawki rozumie si? szeroko. Obejmuje ono w szczególno?ci: wózek, ?ó?eczko lub ko?ysk?, przewijak, wanienk?, fotelik do samochodu, koszty chrztu (becik), odzie?y i po?cieli niemowl?cej oraz przedmiotów niezb?dnych noworodkowi, takich jak: butelka, smoczek, pieluszki, termometr, obcinacz itp. (zob. np. wyrok SO w Koninie z 21 marca 2014 r., I Ca 77/14, (…) – cyt. za Komentarz do art. 141 Kodeksu rodzinnego i opieku?czego, J. W., wyd. W. K. – LEX.
Sprawa s?dowa opracowana przez Kancelari?
Podstaw? ustalenia ojcostwa pozwanego R. O. w stosunku do ma?oletniej powódki M. S. stanowi?a pisemna opinii z zakresu bada? genetycznych. Przedmiotowa opinia nie by?a kwestionowana przez strony niniejszego post?powania, a nadto S?d uzna? przedmiotow? opini? za w pe?ni wiarygodn?. Uwzgl?dniaj?c ca?okszta?t powy?szych okoliczno?ci ustalono ojcostwo pozwanego w stosunku do ma?oletniej powódki, o czym orzeczono, jak w punkcie I wyroku.
W niniejszej sprawie strony z?o?y?y zgodne o?wiadczenia w sprawie nazwiska dziecka, tj. pozostawienie dziecku dotychczasowego nazwiska (…). Z tych te? wzgl?dów orzeczono, jak w punkcie II wyroku.
Z uwagi na to, ?e pozwany nie wykazuje zainteresowania dzieckiem i nie chce uczestniczy? w wychowaniu córki, to nale?y stwierdzi?, ?e ra??co zaniedbuje swoje obowi?zki rodzicielskie w rozumieniu art. 111 § 1 KRO, a tym samym zi?ci?y si? podstawy do pozbawienia go w?adzy rodzicielskiej nad ma?oletni? powódk?.
W ocenie S?du, wszystkie wydatki wyszczególnione w stanie faktycznym niniejszego uzasadnienia, jako koszty zwi?zane z utrzymaniem ma?oletniej powódki i we wskazanej tam wysoko?ci, s? wydatkami usprawiedliwionymi w rozumieniu art. 135 § 1 KRO, a wi?c wydatkami, które powinny by? pokrywane w pierwszej kolejno?ci przez rodziców/rodzica dziecka. Podkre?lenia wymaga przy tym fakt, i? przedmiotowe wydatki (oraz ich wysoko??) – oceniane przez pryzmat zasad do?wiadczenia ?yciowego i zawodowego – s? adekwatne do potrzeb ma?oletniej powódki przy uwzgl?dnieniu jej wieku, stanu zdrowia, potrzeb rozwojowych, emocjonalnych, spo?ecznych dziecka, potrzeby stymulowania jej rozwoju, a tak?e przy uwzgl?dnieniu cen dóbr i us?ug jakie wi??? si? z zaspokajaniem poszczególnych potrzeb. W konsekwencji, wysoko?? przedmiotowych wydatków nie mo?e by? poczytana za zbyt wygórowan?.
Jednocze?nie w ocenie S?du nie ma przekonywuj?cych dowodów, które by wskazywa?y, ?e koszty zwi?zane z utrzymaniem dziecka kszta?tuj? si? na wy?szym poziomie ni? ustalony w stanie faktycznym. W szczególno?ci nie ma dowodów z dokumentów, czy te? innych dowodów, które by potwierdza?y stanowisko powódki, ?e alimenty winny by? ustalone na poziomie 5 000 z? miesi?cznie, czy te? zbli?onym do tej kwoty.
Ustalaj?c wysoko?? alimentów nale?nych ma?oletniej powódce od jej ojca S?d mia? na uwadze okoliczno?? – co ju? sygnalizowano powy?ej – ?e S. S. (1) zwalnia si? w ca?o?ci z obowi?zku alimentacyjnego poprzez osobist? piecz? nad córk? w rozumieniu art. 135 § 2 KRO, a w konsekwencji ci??ar utrzymania ma?oletniej powódki winien by? w ca?o?ci przerzucony na pozwanego.
Odnosz?c si? natomiast do mo?liwo?ci maj?tkowych i zarobkowych pozwanego, to S?d uzna?, ?e pozwany ma mo?liwo?ci zarobkowe, aby sprosta? ?o?eniu alimentów na rzecz ma?oletniej powódki w kwotach po 1 500 z? miesi?cznie. W szczególno?ci nale?y wskaza?, ?e pozwany prowadzi dzia?alno?? gospodarcz? w ró?nych formach i poprzez wiele podmiotów i chocia? przeciwko pozwanemu – jako osobie fizycznej – s? prowadzone liczne post?powania egzekucyjne, to prowadzi równie? dzia?alno?? za po?rednictwem Spó?ki K (…), która generuje znacz?ce dochody, które zapewne pozwol? R. O. na nale?yte wywi?zywanie si? z realizacji obowi?zku alimentacyjnego. Maj?c na uwadze powy?sze, S?d zas?dzi? od pozwanego na rzecz ma?oletniej powódki alimenty w kwotach po 1 500 z? miesi?cznie, pocz?wszy od dnia z?o?enia pozwu w sprawie. Wyrok S?du Rejonowego – VIII Wydzia? Rodzinny i Nieletnich z dnia 15 maja 2019 r. VIII RC 343/18
W przypadku jakichkolwiek pyta? b?d? w?tpliwo?ci, pozostajemy do Pa?stwa dyspozycji, prosimy przej?? do zak?adki kontakt.
Z wyrazami szacunku.